Жым-жылас болды, жоғалып кетті. * Қара тон не совхоз, не фермада судай сіңіп, тастай батты. М.Қаб. *Ардақты айттырып келген ешкім болмады. Салық төбесін қайтып көрсетпей, судай сіңіп, тастай батып алған. Түн жамылып бірер келіп кеткенін де білмейтін сияқты. О.Бөк. ~ Пахраддин есеңгіреп сәл тұрды. «Қасқыр!» деген ой сап етті басына. Сол-ақ екен, тұла бойы мұздап қоя берді. Сөйтсе, байғұс есек мана ақырамын деп басына пәлені шақырған екен ғой. Түу, атаңа нәлет, енді көрмегені осы еді! Балқия болса құрыды құм арасына тастай батып, судай сіңіп. С.Ел. ~ Он жылға кеткен Жаңгүдей Сібірге судай сіңіп, тастай батты да, Көкеміз керексіз болса да «керек» болып әлі жүріп жатыр. Қ.Ысқ. Жаңа түскен келіннің барған жеріне барынша ұнамды болып, өз үйіндей араласып, сіңісіп кетуі туралы. ~Өмірдің заңы солай, теңіз бен теңіз, адам мен адам қосылады. Барған жерінде судай сіңіп, тастай батып жатса, нағыз абырой сол емес пе? БАҚ.
Автор: Админ
СУДАЙ ШАШТЫ
Аямай төкті, рәсуа қылды. ~ Адам баласының ғасырлар бойы тырнақтап жасаған қазынасы мен қорын қурайдай өртеп, судай шашып, құтырынып алған. Ғ.Мүс. ~ Баспа ісімен айналысқанымен, соғыста жүйкесі жұқарған, операция жасауға қабілетсіз болып қалған інісі ішкілікке салынып, тапқан-таянғанын судай шашады. Сэлиндж. ~ Анау… – Әбжал ауа жетпей алқым түймесін ағытқан, – айдалып кетті ме? – Айдалады. Иттің баласы, қанын судай шашсам да, жанына ілесіп барған контрларды айтпай қойды. Бәлкім, сен білерсің? Н.Дәу.
СУДАН ШЫҚҚАН ТАУЫҚТАЙ (СҮМІРЕЙДІ)
Көңілі пәс болып, құты қашып, сүмеңдеп қалу. ~ Ертеңгі күнін ойламайды-ау шіркіндер. Судан шыққан тауықтай жалғыз өзі сүмірейіп қалмай ма? Ә.Тар.
СӨЗІНЕ ЕСЕП БЕРМЕДІ
Айтқанына пәлендей мән бермей сөйледі. ~ — Әу, соры қайнаған сорлы-ау, сонда қайда бармақсың?— Кемпір өз сөзіне есеп беріп отырған жоқ. Сұрай салды. Ә.Тар.
СӨЗІНЕ ЖЕТПЕДІ
Уәдеден шықпады. * Жетпеді Әжібай бірақ бұл сөзіне, Тағдыр ма жеткізбеген, әлде өзі ме? С.Тор.
СӨЗІНЕ ЖЕТСЕ
Айтқанында тұрса. * Бүгінгі бақша ішінде сейілде келе жатқанда, Ғаббастың қасындағы бір жолдасы: «Келуші ме еді?» — дегенде, Ғаббас келуін күткен кісідей: «Сөзіне жетсе — келмекші еді, қайта ойланса — өзі біледі!» — деп күлген болатын. М.Әуе.
СӨЗІНЕ ТҰРДЫ
Айтқанымен келісті, сөзін мақұл көрді. ~ — Мына итіңді сатшы, — дейді Баубек саудагерге. — Жалғыз екенімді көріп тұрсың. Осы малға ие де сол, жол торыған ұрыға қайрат ететін де өзі. Жолдасыңды сат дегенің не қылғаның? -Ендеше сатпа! Екеуіміз тамыр болайық. Жолда ауылыма келіп тұр, қолымнан келген көмегімді аямаймын. — Ә, бұл сөзіңе тұруға болады. Міне қолым. К.Жүн. ~ Рәжіпхан құшбегі бірауық бұған тесіле қарап, тосылды. Аздан соң кешеден бері бірінші рет жөн сөз айтты: — Жарайды, сөзіңе тұрдым. Енді шаруаларыңды айтыңдар. Дау болса, әділдігіңе бұрайын. М.Әбдәк.
СӨЗІНІҢ АЯҒЫН (СОҢЫН, АРТЫН) ЖҰТТЫ (ЖЕП ҚОЙДЫ)
Айтып тұрған сөзін күрт үзді. * Шаруа басшысы кенет сөзінің аяғын жұтып, сап тиылды … Д.Досж. ~ Қашайық, — деді Әділбек алқына сыбырлап. — Қашқанда, құтылсақ жақсы… Әйтпесе… — Не дерін білмеген Ерік сөзінің аяғын жұтып қойды. – Сиыр дауысты бұл не болуы мүмкін? Б.Ыб. * — Жарайды, ұры деген де керек. Қала берсін! — деп Омарбек сөзінің аяғын жұтып қойды. Б.Қыд. * — Вася атай жақсы адам. Мінезі тік болса да өте әділ. Кейде… — сөзінің соңын жұтып қойды. — Ал, көрші жігіт, сау болыңыз. С.См. * «Баяғыда Семейде, жас кезімде…» деп қойды. Собір жерге келгенде, сөздің соңын жеп қойды. Е.Әук.
СУ ЖҮРЕК
Қорқақ, үркек. * – Атты, атты! – дегенде, су жүрек болып қалған жұрт, ішін тартқан дауылдай, кенет басыла қалды да, сонша болмады қайтадан дәуірлей, бажылдай, күңіреніп кетті. Ол келген қазақ екен. Ж.Айм. * — Тоқтат, өңшең шуылдақ! Әскербасы ақырып жіберді. — Бұрын соғыс көрмеп пе едіңдер? Жорық көрмеп пе едіңдер? Сонда үйде шаруам қалды, қатыным қалды деп қайсың айтушы едің?! Әлде ел шетінде шұбырып көшіп жүрген аз ғана тобырдан қорқамысыңдар? Атаға тартпай туған өңшең су жүрек! І.Ес.
СУ ЖҰҚПАС
Кез-келген қиындықтан сытылып, запа шекпей шыға беретін әккі қу адам туралы. * «Жұрттың ішіне киімшең кіріп-шыға береміз»,— деп мақтанатын су жұқпас Өтемағанбеттің баласы Оразмағанбет әңгүдіктеу көрінді. Ә.Кек. * Сылдырап тұрған су жұқпас судыр емес, оң мен солды айыра білетін, сарабдал азамат болып көрінді әке көзіне. Ғ.Біл. ~ Содан шығар, әр ауданда бір отар саулықтың тең жартысын егіздеткен көл–көсір заман болды. “Тең жартысы несі, − деп Мәкеңнің бір денесі селк етті – қызталақ сонша асыра сілтеп… Әй, мынаған түбі су жұқпас.” Н.Дәут.
