Автор: Админ

Әркімнің өзіне лайық теңі табылады д.м. ~ Мыжырайған бет- ауыздың қай қатпарында мысқыл, қай жапсарында күлкі жатқанын албастының өзі болмаса адам баласының аңғара қоюы қиын еді, "сіркелі жеңге битті білек" дегендей қитығып отырған Бекет те бежірейе телміріп: — Шоқынды ма едіңіз? — деді. Қ.Ысқ. СЛЕД В СЛЕД ӨКШЕСІН БАСТЫ

Сол ғой; сол емес пе д.м. * — Еркектің түрі не керек? Ақылды, өнерлі болса, асырап сақтауға жараса, тұз-еңбегі жарасса, со дағы… — деді. Ж.Айм. * Ертең қыстау-қыстауға кетеміз де, қыс бойы інге кіргендей жатып қаламыз. Қатынның күні со да. М.Әу. * Орайы келсе солардың тап ортасынан ұшырармын. Жатқан жерін көрсететін атой белгі со да. Ал енді тарт, шырағым, жолың болсын! — деді. М.Әу. * "Қатар-құрбыдан кем болмай, ел ішінде қарайып жүрсе, со да керегі". Ә.Тар. * Әлсіздер қала берсін, соқпақ жолдың үстінде жүндей түтіліп бода-бода, Өмірдің қызығының өзі со да! С.Бақб.

Мәнісі жоқ, айтуға да тұрмайды д.м. * Пәлі, со да сөз боп па, мен әлі саған самұрық құстың қауырсынын алып берем. Ол тек Найза-Көк шоқысының шыңында ғана болады. Қ.Ысқ. * — Тәйір-ай, со да сөз бе екен?.. Тек біздің балаларға оң көзбен қа рай жүрсеңіз… Д.Әш. * — Нені шатып тұрсың?! — Ауылға қайту жайын… — Өй, со да сөз боп па? Қ.Найм. * – Тәйір-ай, со да сөз боп па… Ал, жақсы, мен кетейін, – деді Шықаң тыпыршып. Т.Сәук.

Әскери айқас жүріп жатқан кеңістік. * Оның артынан қызылдар келді. Қазақ даласындағы соғыс майданы ашылды. Ж.Айм. * Соғыс майданы бейнебір ажал аранындай ашылды. Т.Рыск. * Тіпті тигелі тұрған сияқты. Егер, осы арманға жете далса, соғыс майданы емес, ішкі майданның үлкен-ақ полковнигі болатыны айдын-ау?! Ғ.Слан.

Әлдебір мәселені уақтылы шешпей, кейінге қалдыра берк туралы. ~ Ел тіршілігінің ұтыс, ұтылыстарында жұмыстары жоқ бес болыс Керей-Уақтың болыс-билері жерге орналасу мәселесін созбаққа салатын бір саңылау табылғанына мәз болып тарасты. Ғ.Мүс. ~ Өткен қыс ол үйден менің аман аттанғанымды естіп алса керек, әуелі «солай болып па еді?» деп сұрап алады да, мен «рас» десем,—«осы қыз сені созбаққа неге сала береді?!» деп күдіктендіреді де, аржағын,— «ұялып қалатын жайы болмағай еді!» деп тереңдете бастайды. С.Мұқ. ~ Ұлпан үйінде жоқ екен. Соны пайдаланып Мүсіреп келген жұмысын созбаққа салмай қыздық әке-шешесіне бірден айтып тастады. Есенейдің сәлемін тура жеткізді. Бояған да жоқ, бұрмалаған да жоқ. Ғ.Мүс.

Тісін көрсетіп ыржалақтау жөнінде. ~ – Немене, сойған қасқырдай ыржалаңдайсыңдар? Самолетті шүйгінге жайылсын деп арқандайды дейсіңдер ме? Жеңіл нәрсені жел ұшырып әкетпесін деп арқандайды да… К.Сег. ~ Минзуктің да қақ айырылып тұрған басы орнына түсіп, сап-сары тістерін ақситып, сойған қасқырдай ыржиып қояды, пәтшағар! Р.Зәй. ~ Сонда ғана Хасанның езуі жиырылып‚ сойған қасқырдай күрек тістері ырсиды. Ақшаны үн-түнсіз жытқырып жіберген Хасан: — Қайсысы керек? — деп барқ етті. А.Алт.

Ыржақтап күлді. ~ Сорлы соншама көздің жауын аларлық қағына қызыл болмаса ғой, бір жерде нанын тауып, күнін көріп жүрер еді, міне, енді Әдібайдың жаман төсегінің тұсында сойған түлкідей ырсиып тұр. О.Әуб. * ― Сонда мен немене, әркімнің бетіне қарап сойған түлкідей ыржақтай бермекпін бе?! Б.Тоғ. * Шегені анадайдан көріп сойған түлкідей ыржиды Ждақай. Төртбақ келген, шымыр, тарғыл бет бала жігіт. С.Елу. ~ Осы иір сапты айырдың арғы басында сойған түлкідей ырсия күліп таяққа кигізілген боксшының қолғабы тұр. Д.Ис.

Айқай-шу көтеріп, бүлік шығарып, ойран салды. * Осыны білетін әйелі әркімге қараптан-қарап отырып, орынсыз ұрынып, ойдай сөз айтып, жүрген жеріне сойқан салумен болатын. Көп ұзамай Түгелдің үйімен судай сүзісіп жүріп, Сақар арам пиғылын таныта бастаған. Ү.Жәл. ~ Уәжге Бөкпенбайдың әйелі жүйріктік жасады. — Тәйт әрі! Әкіреңдеме! Қонақтар ел жата аттанып кеткен. Сойқан сап кететінін біз қайдан білеміз?.. Уәж орынды шықты. Кәден тасыған қаны суынып, сабырға бой алдырды. Т.Әл. ~ Осыны білетін әйелі әркімге қараптан-қарап отырып, орынсыз ұрынып, ойдай сөз айтып, жүрген жеріне сойқан салумен болатын. І.Ес.

1. Соқтығыс-қақтығысқа қолдың алдыңғы қатарында жүретін ұр да жық атқамінерлер, майталман сарбаздар. ~ — Бұл былай да лып еткелі тұрған өрт еді, — деді Есеней, — соны тұтатып жіберуге Өтейдің қозысы себеп болды. Сылтау табылды. Енді осыны пайдалану керек. Сен — «жаубасарлап», мен — «ұшпайлап» екі жақтан ұран шақырсақ, Керей, Уақтың сойыл соғар еркегінен атқа қонбаған жан қалмайды. С.Мұқ. ~ Баймырзадан қалайда өш алуым керек. Қалай алам? Баймырза жалғыз жүрмейді, ылғи да сойыл соғар нөкер жиып жүреді. Ендеше, маған да нөкер керек. Б.Соқ. ~ Бұзатын кім заманды? Айлашыл алаяқтар, іштей ірітіп, елдің берекесін кетіретіндер, ұрда- жық ұран шықса, алдыға түсіп, сойыл соғарлар бұзады заманды,- деп үйдегілерді елең еткізді. Т.Рыс. ~ Ауылдағы сойыл соғар дәрмені бар жігіт-желең мен отағасын Қыземшекке аттандырып, жүз үйлі ауылдың қатын-қалаш, бала-шағасына өзі бас боп қалғалы бері каратель отрядтың ат тұмсығын кеудесіне әйтеуір бір тірерін Төрехан біліп те жүрген. А.Сүл. ~ Көшкен жұртта қалғандай құлазыған үйде бұдан әрі бөгелуді жөн санамаған Анике қалыңдығын ертіп, Жаһан сілтеген сілемге беттеді. Шыңғырбайдың биігіне жеткенде Сұлушоқының етегінде сойыл соғарлар қым-қуыт қайшалысып жатты. Ә.Ыб. 2. Біреудің (ханның, байдың, болыстың т.с.с) айтқанын істеп, айтағына көнетін барып кел — шауып келі, қолшоқпары. ~ Тарихи деректерге қарағанда, қазақ феодалдарына, беделді адамдарға арқа сүйеген Жәңгір хан, сол кезде халық арасында беделді Исатай Тайманұлын да өзіне тілеулес, өзінің сойыл соғар биі етуге тырысқан. С.Мұқ. ~ Досболдың тілеуіндегі жуан ауылдың көбі бұның ыстығына күйіп, суығына тоңбақ болып, өзді-өзі ауқымындағы кедей-кепшіктерін де қолтығынан шығармай сойыл соғар ғылып, әзірлеп жүрген. М.Әу. ~ Абай қыстауының оңтүстік жағында жиырма бес шақырымдай жерде Орда деген тау бар. Оны қыстайтын Мамай батырдың тұқымдары солардың бір старшыны Еламан, Байшора деген екі атаның баласы. Еламан сексен үй, Байшора жиырма үй. Ол заманда кімнің сойыл соғары көп болса азға зорлық етеді. Әрх.Кәк. ~ Жоғарыда отырғандар оларға “тәйт” десе, бәрі де індеріне кіріп кеткендей жым болмай ма? Олар тек әлгі лауазым иелерімен талантты қабылеттілердің қол шоқпарлары мен сойыл соғарлары. Т.Мед. * Ендігі жерде Абай бастаған үкімет сойылын соғарлар Құсман мен Құдабайды қатарынан ұстауға кіріседі. Ж.Шәк.

* Қатынын да ренжітіп кетіп еді. Әжесі де ішінен разы болмай қалып еді. Әлде солардың сілесіне қалдым ба деп ойлайды. Әйтсе де сыр білдіргісі келмейді. Ж.Айм.