ТҰРАҚТЫ ТІРКЕСТЕР

Дайындады, пысықтады. ~ Көптiлеу маңғаздана түстi. Ол бүгiн сенiмдi-сенiмдi деген кiсiлерiне сәлем айтып, әңгiменi алдын ала пiсiрiп алған-ды. Б.Алд. ~ «Құдайдың мені басқалардан мүлде ерекше етіп жаратқаны, ал жазатындарымды бір күн бұрын ойлап, миымда әбден пісіріп алатын талант бергені дұрыс болды» деп үш тұжырды. Ғ.Қаб. ~ Баламыздың үйі еді, қазір келіншегі екеуі Мәскеуде… Көшіп келе беріңдер, қарақтарым,— деді. Ақы-пұл жағын пісіріп алғым кеп қипақтап едім. Б.Тоғ.

Қатты қобалжыды, әбігерленді. * Күйеу соғымға соятын өгіздей, мойнын ұсынып, тымағын көзіне түсіре киіп құдиған, Шәмши де пірге қол тапсырғалы отырғандай бүгжиіп, сүлкиген. Ж.Айм.

Қатты қобалжыды, әбігерленді. * Күйеу соғымға соятын өгіздей, мойнын ұсынып, тымағын көзіне түсіре киіп құдиған, Шәмши де пірге қол тапсырғалы отырғандай бүгжиіп, сүлкиген. Ж.Айм.

Тағзым етті, бас иді, жолын қуды. ~ Әлібек. Қыздың байы жылқы еді, ел жорасы, тапқаның сол ма, қу Жарас?.. Би етіп табынам ба пірге қол бергеңдей. Қызға еркімді бергелі қаңғып жүр ме екем осында?  М.Әу. ~ Жиырма жасар Ардақ Бағдатта медресе бітіргеннен кейін, Мұхаммед пайғамбардың аруағына қол бергелі Мекеге келген.  І.Ес.

Тағзым етті, бас иді, жолын қуды. ~ Әлібек. Қыздың байы жылқы еді, ел жорасы, тапқаның сол ма, қу Жарас?.. Би етіп табынам ба пірге қол бергеңдей. Қызға еркімді бергелі қаңғып жүр ме екем осында?  М.Әу. ~ Жиырма жасар Ардақ Бағдатта медресе бітіргеннен кейін, Мұхаммед пайғамбардың аруағына қол бергелі Мекеге келген.  І.Ес.

Табынды, жоғары құндылыққа балады. * Біздің ата-бабаларымыз рухтың күшімен қайсар, жау жүрек болған. Намысты пір тұтып, кең даласын сақтап қалған. Т.Рыск. * Біз, жас талап әдебиет әуесқойлары, талантына табынып, пip тұтатын Қасым ақын қатты сырқат. Б.Соқ. ~ Небір ұстаздар, ардагерлер жүздеген, мыңдаған шәкірттер оқыттық, тәрбиеледік деп мақтан етті. Ал шәкірттері болса ұстаздарын пір тұтты.  Ж.Аяз. ~ Әлбетте, Әуезовты пір тұтады, қатарласы Әбішті мойындайды.  Г.Бель. ~ Тiптi олар «рэкет» деген сөздiң өзiн пiр тұтады. Өйткенi осы тәсiл арқылы бiраз нәтижеге қол жеткiзiп отыр. Ә.Ыб.

Табынды, жоғары құндылыққа балады. * Біздің ата-бабаларымыз рухтың күшімен қайсар, жау жүрек болған. Намысты пір тұтып, кең даласын сақтап қалған. Т.Рыск. * Біз, жас талап әдебиет әуесқойлары, талантына табынып, пip тұтатын Қасым ақын қатты сырқат. Б.Соқ. ~ Небір ұстаздар, ардагерлер жүздеген, мыңдаған шәкірттер оқыттық, тәрбиеледік деп мақтан етті. Ал шәкірттері болса ұстаздарын пір тұтты.  Ж.Аяз. ~ Әлбетте, Әуезовты пір тұтады, қатарласы Әбішті мойындайды.  Г.Бель. ~ Тiптi олар «рэкет» деген сөздiң өзiн пiр тұтады. Өйткенi осы тәсiл арқылы бiраз нәтижеге қол жеткiзiп отыр. Ә.Ыб.

Әлдебір мәселе жөнінде ой қорытты. ~ Үлкен оқиғаларды бастан кешетін, пәрменді шешімдер жасайтын азаматтыққа аяқ артыпсың. Ал бес айға созылған тағдыр талқысы саған қандай ой салды, нендей пікір түйдің, сараладың ба, жоқ па? М.Қаб. ~ Енді осы төрт шығарма бойынша пікір түйейік. Б.Нұрж. ~ М.A.Рыбникованың “мақал — түрі жағынан пайымдаудың бейнелі де мәнді бір элементі” деген пікірін Л.A.Морозова да қостап, “мәтел — адамның белгілі бір жағдайын немесе белгілі  бір құбылыстың жекелеген қасиетін сипаттайтын, сөйлеу тілінде кең қолданылатын тұрақты бейнелі сөз тіркесі” деген пікір түйеді. Ә.Қайд. ~ Жұрт арқа-жарқа күліп. бас терілері кеңіп қалады, онымен қоймай: «Әй, Абыралы ма, Абыралы өзіміз ғой, көңіліне кір жолатпайды»,- деген оң пікір түйеді. Ол өстіп мысық табандап ұпай жинайтын. М.Қаб.  ~ Мұндағы кейіпкердің мені — жазушының өзі. Егер құмырсқаның өзін жазса қазіргі оқырманның оған өресі жетпейді, оқы-майды. Құмырсқаның іні де, илеуі де жоқ, яғни, жер сатылып кеткен. Ертеңгі өмір, жер жегісі, түптің түбінде жүйкеңді жейтін болады! » — деп пікір түйіндеппін. Т.Жұрт.

Әлдебір мәселе жөнінде ой қорытты. ~ Үлкен оқиғаларды бастан кешетін, пәрменді шешімдер жасайтын азаматтыққа аяқ артыпсың. Ал бес айға созылған тағдыр талқысы саған қандай ой салды, нендей пікір түйдің, сараладың ба, жоқ па? М.Қаб. ~ Енді осы төрт шығарма бойынша пікір түйейік. Б.Нұрж. ~ М.A.Рыбникованың “мақал — түрі жағынан пайымдаудың бейнелі де мәнді бір элементі” деген пікірін Л.A.Морозова да қостап, “мәтел — адамның белгілі бір жағдайын немесе белгілі  бір құбылыстың жекелеген қасиетін сипаттайтын, сөйлеу тілінде кең қолданылатын тұрақты бейнелі сөз тіркесі” деген пікір түйеді. Ә.Қайд. ~ Жұрт арқа-жарқа күліп. бас терілері кеңіп қалады, онымен қоймай: «Әй, Абыралы ма, Абыралы өзіміз ғой, көңіліне кір жолатпайды»,- деген оң пікір түйеді. Ол өстіп мысық табандап ұпай жинайтын. М.Қаб.  ~ Мұндағы кейіпкердің мені — жазушының өзі. Егер құмырсқаның өзін жазса қазіргі оқырманның оған өресі жетпейді, оқы-майды. Құмырсқаның іні де, илеуі де жоқ, яғни, жер сатылып кеткен. Ертеңгі өмір, жер жегісі, түптің түбінде жүйкеңді жейтін болады! » — деп пікір түйіндеппін. Т.Жұрт.

Ойларын ортаға салып, айтысу. ~ Бірден қостаған Зерде ғұлама: — Пікір таласына тежеу жоқ. Неғұрлым еркін, ақылға сия бермейтін идеялар болса, тіпті қызық болатыны сөзсіз. С.Ғабб. ~ Ол кезде пікір таласы қит етсе «анау пәлен, мынау түген» деген жалалы аттар қоп болатын. С.Бег. ~ Осы тұста көпшілікке қозғау түсіп, пікір таласы басталды. Ө.Кәр. ~ Айтпақшы, Әспетжан, сенің «Пікір таласта бедел қару бола алмайды» деген өз сөзің де бар екен-ау.Х.Ерғ.