ТҰРАҚТЫ ТІРКЕСТЕР

Бұл ісіңді қалай түсінуге болады д.м. ~ Махаббат шіркін осынша жаным тез бе еді, Күркіреп күндей өте шықты ғой көктемім. Бейкүнә менің жанымда тұрып, өзгені, Армандағаның не еткенің? Ж.Әбдір. ~ Жасаған Алла, не еткенің, Жамандықтан кетпедім, Жақсылыққа жетпедім. Есіркесең, жалғызбын, Анадан туған көп пе едім? «Сейпілмәлік».

НЕ ДҮНИЕ ӨТТІ Не көрмедік, басымыздан не өтпеді д.м. ~ Е, інім, не дүние өтті ғой, бұл сыңар құлақты бастан.— Шұнақ шал тағы да мұңайып, жаны күйзеліп кетті. Иегі кемсеңдеңкірел барып қайта түзелді. Б.Қыд.

Не қажет д.м. * Тыпаңның руы да сол ел; алып отырған қатыны да сол елдің қызы. Әбен тірі тұрғанда, Тыпаңа не дәркер дейсіз? Қаза беріп не қылайық, осы да жетер. Ж.Айм.

Мейлі, айта берсін. ~ Уақытында сыншылар не десе ол десін, қалай бағаласа олай бағаласын, Бейімбет Майлин – ХХ ғасыр басындағы қазақ қоғамы шындығын … өлместей етіп бейнелеп беріп кеткен классик жазушымыз. Қ.Ерг. ~ Сөйтіп жатып қыбы қанды. “Не десеңдер, о деңдер, жеңіс менікі!» — деп масайрады. Н.Дәу.

Не айтарсың д.м. * – Қайда кеттің, Қызбалтай… – Жұртын сағынды ма, әлде аттаған ақ босағасын қимай ма, не деп болады, – десіп жұрт мұң күйзеген. Н.Дәу. * Ертеде шабынды жылдары ішкеріден келген ғаскерлер біздің елден қыз олжалап әкетіпті десіп жүретін… Не деп болады? Ши- амбы сол қыздардың бірінен туып қалды ма?! —деп тіпті төндіріп келеді. Қ.Жұм. * … князь Дуаньның көңіліне кәдімгідей қауіп кіре бастап еді. Не деп болады: көшпелі тағы жұрт мекендеген бейтаныс өлкеде, иесіз жапан түзде топтанған ұры- қары, қарақшылардың жортып жүруі де мүмкін ғой. Қ.Жұм.

Cондай сөзді айтуға қалай дәтің барады д.м. * — Ойларыңды айтпай-ақ білеміз. Құдай бастан бағымызды аудармасын. Бағымыз ауса, алдымен бізді түтіп жейтін сендер боласыңдар, білдің бе? — Келінжан-ай, не деп аузың барады? Б.Майл. * — Сонда… Маған Ақбаянмен қайтадан тіл тап демексің бе? Мұндай сөзге қалай аузың барады?! І.Ес. * — Ей, хайуан! — деді Салтанат қалшылдап. — Не деп тұрсың?!! Ит болсам да балаңның анасы емеспін бе! Қалай аузың барады! Т.Сәук.

Қалай болғанда да, әйтеуір, алайда. * … Құбығұл әулетінің қатындары енді: «Е, құдалыққа шақыруға жарады-ау. Бәсе-е, не дегенмен, ел емес пе? «Қырық жыл ойран болса да, дәстүр-салтты қалай жоғалтсын», «Күйеу баламыздың да еркек аты бар емес пе?» – деп қалысыпты. Т.Нұрм. * Бірақ жұрт ажарлы деген еркектің бәрін сұлу деуші еді ғой, жоқ, қыз бұл сөзді де ұнатпады. Не дегенмен есіл-дерті ауып қарағысы келіп барады. Дж.Лонд.

Ашулана таң қалу. ~ Жексен Қодарды ұрған біреудің топшысы тиді ме деп сырт айналып қарағанда:  – Не деген имансыз едің, кәрі төбет?! — деп тұрған Құнанбайдың баласын көрді. Абай сырт айналып кете беріп еді, Жексен бұған зекіп:  – Өй, бала!.. Ой, сен өзің? — деп тұрып, дауыстап: — Мен бе екен?.. Ер болсаң, әне… әкең! — дей берді. M. Әу. ~ Әуелде ойы арам деп тектемеген, Кең құрсақ қазақ елі кет демеген. Ақыры өз жерінен шыққанда айдап, Ел тамсанды «қорлық деп бұл не деген?!» БС. «Сәтбек». ~ — Ту-у-у! Не деген ғажап сөздер еді! Мынау да менің сөзім ғой! Менің сөзім! «Қам сүт іштік анадан, піскен емес!» дейсің, ә? Рас қой, рас! Ә.Тар.

Қалай болғанда да. ~ Ол не де болса хан ордасына барып қайтпақ болды. І.Ес. ~ Не де болса сол жерден кету керек деп шештiм. Жанашыр сестра– ма кететiнiмдi сырттан менi сұрап келушiлердiң ешқайсысына, тiптi профессорға да айтпауын өтiндiм. Р.Рай.

Не істейсің, қайтесің, амал бар ма д.м. ~ Бірақ жел көңілге не дауа! «Шақырусыз асқа барма, желікпе дегенді қас қылғандай көрді. Содан біреу керейдің асын аяды деді ме екен. С.Жүн. ~ Өз бағасынан арзандау кетсе де, әжептәуір ақша болып еді. Бірақ бұл қырсыққа не дауа, бұлар ел аман, жұрт тынышта сол ақшадан да айрылып қалды-ау! Қ.Жұм. ~ Сонда Қазанғап: “Жер-әлем жаралғалы Арал арымап еді. Енді құрғай бастапты, теңіз тартылғанда адамға не дауа, өмірі қып-қысқа ғой”, – деп еді. Ш.Айт.

2. Нендей пайдасы бар, не қайыр? * Арман… Сорлының қасіретін қайта-қайта қозғағаны болмаса одан не дауа!». И.Бун.