Көңіл аудармады. ~ КӨЗ аманаты шариғат рұхсат еткен нәрселерге ғана қарап, шариғат қош көрмеген нәрселерді назарға алмауды қалайды. И.Сап.
ТҰРАҚТЫ ТІРКЕСТЕР
Бұл категорияда сөздікте келтірілген 25 мың фразеологизмнің ішінен пайдаланушы іздегендері ретімен көрсетіліп отырады.
НАЗАРҒА АЛДЫ
Бақылауға алды. ~ Халықты әніменен арбайды екен, Надан ел соңына ерсе – қалмайды екен. Түрі бар жүректерін жұлып берер, Түбі оны назарға алмай болмайды екен». К.Мырз.
НАЗАРҒА ШАЛЫНДЫ
Біреудің көзіне түсті. ~ Әмбе зор тұлғалы, апайтөс кеудесiн құж-құж түк басқан. Онысы жағасы ашық жейдесiнен «мен мұндалап» бiрден орасандығымен назарға шалынады. Ә.Ыб. ~ Бұлар отырған төбешікті қоршап қара құрттай қыбырлап айнала жайылған ала бас қара қойлар енді назарға анық шалына бастады. С.Ел. ~ Жол шетіне таман жаңа бір жас төм¬пешік қабір пайда болды да, біраз күн арлы-берлі өткен жо¬лаушының назарына шалынып, мұңлы ой салып жатты. Б.Соқ.
НАЗАРҒА ІЛІНДІ
Көзге түсті. ~ … ала көлеңке үй ішінде босаға тұста май шамға от тұтатып сопайып тұрған Дәу ападан басқа назарға еш нәрсе ілінер емес. С.Ел. ~ …соттың оны ерен көрмей өз бейiлiмен шешiм шығаруы, жоғары жақтағы бәле iздегендердiң бiрден назарына iлiнедi. Ә.Ыб. ~ Арада бие сауым уақыт өткенде барып, қоңыр дөңнің баурайында бос жүрген Баршынкөк тұлпар көзге шалынды. Қалың боздың арасынан алтын ішікті ағзамы назарға әзер ілінді. Ә.Ыб. ~ Кәдімгі осыдан жүз жыл бұрын Төр Алтайға сапарлап келген жазушы Георгий Гребенщиковтің назарына ілінген — жер төресі Қызылтас. C.Байх.
НАЗАР ТОҚТАТТЫ
Көзін тіктеп, бажайлай қарады. * Ақанның жоғарыда ілінген, келіншегімен иық тірестіре отырып түскен портретіне назар тоқтатты. Бота көзінде жұмсақ нұры бар жұқа өңді әдеміше жігіт күлімсіреп қарайды. С.Елу. * — Мынау Аршалыдағы Мыңжасар ма? Саттар он шақты парақтың іші- сыртына түгел тығыз етіп жазылған хаттың әр жеріне назар тоқтатып көрді. С.Елу. * Аузын жаба қойды. Жас бала мен жас ботаға назар тоқтатпаушы еді. Ә.Кек. * Керімбай сол балаға назар тоқтатып, сәл бөгелді де: – Құдайға шүкір, әлі де қолыңыз құр емес қой. Қ.Жұм.
НАЗАР ТІКТІ (ТІКТЕДІ)
Зейін сала, тура қарады. * Қытай оянғаннан бері еліне жүз мөлиен адамдай қосылған екен. Бұл кепке бұрыққалтер назар тікті. Ж.Айм. * Жолдастары Сәрсебекке назар тіге қарасып: — Сәкенді қара, ақ жейде сатып әкепті. Б.Соқп. * …Таң ұзақ қой, жетерсiң. Айтып, арылып кет, – деген Қамбар төре де жiгiттiң бетiне назар тiктеп. К.Сег. * Мақан шалқасына аунап түсіп, сырттағы көше жарығының төбеде ойнаған дірілді жарқылына назар тіктеді. С.Смат. ~ Қатира селк етті. Қинала иек көтеріп, назар тіктеді. С.Смат.
НАЗАР САЛДЫ
Көңілін аударды, қарады. ~ Джиния ұнатпайтынын айтты. Амелия би залына қарай бастайтын есікке назар салды. Ч.Пав. ~ Тобырдан оқшауланып көрінген кейбір адамдарға назар салу қызғылықты болар еді. Ч.Дик. * Оң жағына қараса — бұл не деген сұмдық, астапыралла, кісінің масайрап күлкісі келеді, сол жағына қараса — бойын менмендік билейді, қарсы алдына назар салса — жан әлемі құлазып өксіп тұрып жылағысы келеді. Д.Досж.
НАЗАР ҚЫДЫРТТЫ
Шоли қарады. ~ Томаға тұйық Хансұлу көзі боталап, Тұщыбұлақ басына жетімсіреп жалғыз шошайып көрінген үйіне, бұлақ асындағы көгалда жатқан отар қой, ешкіге құлықсыз назар қыдыртады. С.Ел.
НАЗАР ІРІКТІ
Көңілін тоқтатты, қарап қалды. * Асан киіктің лағындай көзі жалт-жүлт еткен бидай өңді бойшаң сұлуға бір ауық назар ірікті. С.Елу. * Бұқабай жас келіншекке назар ірікті де, жанындағы Жорға Күреңге еңкейді. С.Елу.
НАЗАР ЖЫҚТЫ
Көңілін аударды, ықылас қойды. ~ Жанындағы екеу жаңғақты адамша шағып жейтін иттер туралы мәселеден әлдеқайда маңыздырақ бірдеңені білетіндей көрінді. Екеуіне кезек-кезек назар жықты налынып. Жалынып жаңалық сұрағанды суқаны сүймес сірә дә. М.Бай. * Шүршиген еріндерінің бүлкілін қызықтап отырған шешесі оны аңғарған жоқ, жүзін бұрып, терезе тұсындағы ағашқа кеп қонақтаған күйелеш-күйелеш жабайы кептерге назар жықты. М.Ысқақб.
