Ерекше құрмет көрсетті. * Тентегі мен телісін Түзетіп, жөнге салады. Атасы мен анасын Боз биенің сүтіне Шомылдырып алады. «Алпамыс б.» * «Сабалақтың» кім екенін білген, қылығына риза болған қазақтар, оны боз биенің сүтіне шомылдырып, боз айғырды құрмалдыққа шалып, Бурабай келінін, желкесіндегі «Хан» аталып кеткен шалқар көлдің жағасында, боз кигізге салып хан көтереді. С.Мұқ. * Жесір мен кесірді айтсаң, Дербісалыны айт! Бұ Дербісалыдан өзгең боз биенің сүтіне шомылып жүрсің бе, осы?! Ж.Ахм.
ТҰРАҚТЫ ТІРКЕСТЕР
Бұл категорияда сөздікте келтірілген 25 мың фразеологизмнің ішінен пайдаланушы іздегендері ретімен көрсетіліп отырады.
БОЗ БАС
Балаң жігіт. ~ Мықынын қысып қалсақ: – Өй, қағынды! – Қойшы! – деп еркеленер, бұраң етер. Ордабайдың ауылы – өңшең боз бас. Қолы бос, делебесі неге қозбас? Ж.Айм. ~ Сұрамай тағдырымнан өзге асылды, Иемін табиғатқа боз басымды. Сәулесі шағылысып жұлдыздардың, Кептірген сүйіп жұлдыз көз жасымды. Қ.Бұғ.
БОЗ БАЛА
Өрімдей жас жігіт. ~ Бұл – көрегендік те, кісімсігендік те емес, сөз өнерінің дертіне ұшыраған боз баланың қиялы жетелеген талпыныстың қорытындысы болатын. Т.Жұрт.
БОЗ АУЫЗ
Әлжуаз, біреудің айдауына жүре беретін ынжық. * Амантайдың сырт естуі – Тұяқ балаларының ішіндегі иіс алмасы осы Темірбек еді. «Онша боз ауыз емес екен» деп ойлады Амантай. С.Мұқ.
БОДАУЫН ҚАЙТАРДЫ
Төлемін қайтарды, қарызын өтеді. ~ Жаны қысылған адамға жасалған жақсылықтың қайтарымы болады дегенге сенбейтін жанмын. Сенің жақсылығыңның, жаман Құрдасың үшін жаныңды шүберекке түйіп, ерлік жасағаныңның бодауын қайтара алмаспын. К.Сег.
БОҒЫНАН БОТАЛЫ ТҮЙЕ ЖАСАДЫ
Боққа тұрмайтын бұйымын бұлдады, қымбатқа өткізді. ~ … әркімнің бір сыншысы бар, бір-біріне бет жыртыспай әбден бауыр басып кеткен, сыншы автордың боғынан боталы түйе жасайды да автор оның айтқанын алтынға бағалайды. Қ.Ысқ. ~ Шүкіршілік, аштан өліп, көштен қалғамыз жоқ… Қайта жаманымыз жақсарып, қысқамыз ұзарды, боғымыздан боталы түйе жасап байып алдық. Ә.Асқ.
БОҒЫН ПЫШАҚТАДЫ
Кіжінді, зәрін төкті. ~ Үйдің ішін олай бір, бұлай бір шарқ ұрып іздеді. Күнікей ұшты-күйлі жоқ. Тұяқ тамсанып, таңдайын қағып, боғын пышақтап іздей тұрсын, біз Күнікейдің ізіне түсейік. Ж.Айм. ~ Рас айтпағанда. Ана қайның ба, қайнағаң ба, Биекелеріңді айтам, боғын пышақтап отыр. Кеңес өкіметі орнамай тұрғанда бұл қаншықтың көзін неге құртпадым дейді. К.Қазыб. ~ Өй, зәнталақ, зер қараймай зылқыны таудан қуып түшкенің қалай? — деп тәлтие қалғаны. — Прабляющи боғын пышақтап жатыр! Қ.Ысқ.
БОҒЫН ЖЕДІ
Былшылдап, бос сөйледі. * Анау білген боғын жеп, бірдеңені түртіп ап, ертеңіне өзімен бірге ертіп кетті. Қ.Түм.
БОҒЫН БОТАЛЫ ТҮЙЕГЕ ПҰЛДАДЫ
Түкке тұрғысыз нәрсесіне шамадан тыс жоғары баға сұрады. ~ Осында жайғас. Туалеттен жырақ, жақсы орын… Шай мен қантқа үш сом төлейсiң. Төсек-орынға – бiр сом. «Боғын боталы түйеге пұлдап», өңешiн кең ашып тұрса да саудаласқан жоқ, «ләббәй, тақсыр!» деп сұрағанын ұстатқан. Т.Сәу. ~ Петрович бір мың болғыр адам. Боғын боталы түйеге пұлдап, ақша-ақша деп қылқылдап тұратын саудагердің сортынан емес. Т.Сәу.
БОҒЫМЕН ЖАСТЫ
Өзінен әлдеқайда кіші. ~ Балалары үшін дейсің бе! – шаңқ етті анау. – Оу, оныңа кім сенеді! Оу, кешір, боғымен жасты балалар үшін кім жазып, бас қатырады! Ш.Айт. ~ Ит екеш иттің бір есалаң аусарсоғы болмаса «боғымен жасты» кішкене күшіктерге жүгіріп қарадай күш көрсетіп таламайтыны мәлім … Ғ.Біл. ~ Қысы — жазғы шаруасына қолқанат керек болды ма, кім білсін, енді соның қырсығынан боғымен жасты балалармен бір партада отырып жүр. Қ.Ысқ.

