АЙМАНДАЙ БОЛДЫ

Ап-анық көрініп тұр, жасыру мүмкін емес. ~ Ә деп табалдырықтан аттағаннан бастап- ақ үшеуміздің бірінен- бірі күлкілі аюдың табанындай іздеріміз ақ қардың бетінде аймандай боп баттиып- баттиып қалды. С.Мұр.

АЙМАНДАЙ БОЛДЫ Read More

АЙМАНДАЙ ҚЫЛДЫ (ЕТТІ)

Ұятқа қалдырды, абыройдан айырып, масқарасын шығарды, жұрт алдында қылмысын, арамдығын әшкереледі. ~ Мұғалімдік әптарикасын төккенде масқара, аймандай қылған. Әп деп барған күні келі түйгенін былай қойғанда, баламен бала боп ойнап жүретін көрінеді. Н.Сер. ~ Ендеше, мә саған! – Қызбалтай кеседегі шайды Әбжалдың бетіне шашып-ақ жібергені. – Әй, нәлеті, осы қазір күллі елге аймандай қылайын ба мен сені. Н.Дәут.~ Артынан нөсер жауын құйып берді. Осы ақ жауын шымкенттік коммуналшылардың жұмысын аймандай етті. БАҚ

АЙМАНДАЙ ҚЫЛДЫ (ЕТТІ) Read More

АЙНА КӨЛ

Суы таза, мөлдір, айдыны кең көл. ~ Түбіне дейін жарқырап жататын айна көлдей тұп-тұнық қоңырқай көздердің аясына шуақ тола жымияды. Ү.Жәл. ~ Ентіктерін де баспастан елбірей тұрып, ілгері қараса, етекте ботаның көзіндей мөлдіреп айна көл жатыр. А.Сей.

АЙНА КӨЛ Read More

АЙНА ТАЗ

1. Жалтыр бас. ~ Айна таздың басындай жалтыраған аспанның жұлығында, сайлаудан кейінгі азбандардай, сұрқыл бұлттар сандырап жүр еді. Ж.Айм. ~ Анау қабырғаға сүйеулі тұрған шаң– шаң портреттегі шөміш иек, айна таз Тәкең мен мына ас үйдегі шүйкедей кемпір, бір кезде осындай уылжыған жас болды дегенге сенгің келмейді… Д.Әш.
2. Тап-тақыр жер, төбе. ~ Еңсеп «Қалпақ қазғаннан» еңсесі түсіп қайтты. Айна таз ала қырдан талай су шығарған Дәржан ағасы «пәленше қаздырған», «түгенше қаздырған» деп талай байдың атын шығарды да, өзі ақыры апанның астында қалып өлді. Ә.Кек.

АЙНА ТАЗ Read More

АЙНА ТАҚЫР

Айнадай боп жылтырап жатқан, теп-тегіс жер, жота т.с.с. ~ Үй айналасы мұндаздай: кесе жатқан шөп жоқ, тілмен жалағандай айна тақыр. Т.Ор. ~ Талай-талай тегене ой, тегіс жазықтар да қалып жатыр. Айна тақырлар да, кебіртек бауырлар да, майса құмақтар да қалып жатыр. Әне, басында мосы ағашы бар айғыр қара жал бір бүру қалып барады. Ә.Кек.

АЙНА ТАҚЫР Read More

АЙЛА ОЙЛАДЫ

Әлдебір арамдық, әдіс-амал ойластырды. ~ Қаршадай болып алып, Садырдың мені ғана емес, Бибігүлді де жәбірлейтінін сезетін сияқтымын. Жатып алып әр түрлі айла ойлаймын. Top құрамын. Қайтсе де тышқан көз Садырдан құтылудың амалын іздеймін. С.Шай.

АЙЛА ОЙЛАДЫ Read More

АЙНАДАЙ АШЫҚ

Тап-таза, ап-анық, еш кінәратсыз. ~ Мен енді түсіндім, Ақбаян құр қайықшысына сенген. Әлжан оны өмірбақи өмір дарияның айнадай ашық көгілдір үстінде желкен қайықпен серуендеп жүре береді деп ұққан. І.Ес.~ Оның осындай айнадай ашық таза мөлдiр жүзбен шiңкiлдеп, қатты сөйлейтiн және бар шынымен үнемi ашық сөйлейтiн мiнездерiн Абай ерекше сүйедi. М.Әу.~ Көзін сәулеге үйреткен Асқар, терезеден қараса, аспан айнадай ашық екен, нұры толқи жарқыраған күн түске тармасып қалыпты. С.Мұқ. ~ Ұлттың тілі кеми бастауы ұлттың құри басғанын көрсетеді. Ұлтқа тілінен қымбат нәрсе болмасқа тиісті. Бір ұлттың тілінде сол ұлттың жері, тарихы, тұрмысы, мінезі айнадай ашық көрініп тұрады. Г.Бел.

АЙНАДАЙ АШЫҚ Read More

АЙЛА ТАПТЫ

Қиын жағдайдан шығудың амалын тапты. ~ Патшаға жырау болып, əлгі Шіркей түк істемей, семіретін айла тапты. Жұрт патшаға көңілі катты қарайып, кейбіреулер патшаның сабан сарайына тас ата бастағанда — Шіркей бүйткеннен де балық жеген қандай жақсы деп өлең жырлайтын болды. Ж.Айм. ~ Таулары шағылғансып кері лықсып қашпас па? Сонда мынау қапияда жандәрмен айла тауып айдындары аса бастаған ақкөз жау соңдарынан тұра келіп қумас па! Қуды-ақ, анау жұмылған жұдырықтай тас түйін ыдырамас па! Ә.Кек.

АЙЛА ТАПТЫ Read More

АЙНАДАЙ ЖАЛТЫРАДЫ

Жып-жылтыр боп көзге ұрып тұр. ~ Көл ортасында қалың, жасыл ала қамыстың айналасы айнадай жалтыраған кең жайқын. Сол жайқында аппақ болып шаңқиып екі жұбай аққу сыланып, ақырын әсем жүзіп көлеңдейді. С.Сей. ~ Же, Мерғали, тойып ал! — дейді де, тостағанға таман өзі де бір итініп қалады. Бірақ, көзді ашып-жұмғанша тостаған айнадай жалтырап шыға келеді. Мерғалидың шұрылдап тұрған жұмырына екі қасық арпа көже жүк те болмайды. Ү.Жәл.

АЙНАДАЙ ЖАЛТЫРАДЫ Read More

АЙЛА-АМАЛЫ ҚҰРЫДЫ

Не істерін білмеді, қайраны қалмады. ~ Одан жоғары тартуға күші жоқ. Айла — амалы құрыған Баймырза: «Қа-лам-пыр!.. Қалампыр!..» деп бақыра берді. Бұл дауыс құлағына шалынған Қалампырдың жүрегі дірілдей қалды. C.Мұқ.

АЙЛА-АМАЛЫ ҚҰРЫДЫ Read More