Күн ұзаққа; күні бойы. ~ – Азаннан кешке дейін төрт бүктеліп орақ орып жүрген сізге бір сәтке болса да бой жазып, жұрттың жүзіне қараудың өзі жүдә таңсық шығар. Қ.Най. ~ Одан кейінгі ұлдың есі бүтін сияқты еді, бірақ азаннан кешке дейін доп қуып жүріп, ақырсында әйгілі футболист атанып ол кетті. О.Сәр. ~ Малды, жанды, әйел мен баланы түгел ортаға салып, бір казаннан ас ішіп, жарлықпен жатып, бұйрықпен тұрып, азаннан іңірге дейін тынымсыз мехнатқа жегілетін өзгеше зұлмат. М.Мағ.
ТҰРАҚТЫ ТІРКЕСТЕР
Бұл категорияда сөздікте келтірілген 25 мың фразеологизмнің ішінен пайдаланушы іздегендері ретімен көрсетіліп отырады.
АЗАП АРҚАЛАДЫ
~ Ағалардан алған сол несие күні бүгінге дейін азық болып, қолыма қалам ұстай қалсам, соны өтермін-ау
деген үмітпен азап арқалап келемін. Ағадан аванс алғандар көп емес шығар. Ілгеріні қойып, біздің буыннан
олардың алдын көрмегендер де толып жатыр. Қ.Ысқ. ~ Бірақ сезімсіз тірліктің қасыретін аз тартты ма, жасандылық
пен азап арқалатқан махаббатты есіне алғанда, өзінің бақытын табу Шөкенің бақытын жандандыру деп білген. Б.Жұм. ~ –
Түкке түсінбеймін, неге жапа шегуің керек, неліктен азап арқалауға тиіссің? Құдай–ау, сен сәбидей бәкізе, жаһандағы ең
күнәсіз жансың ғой. Ж.Шағ. ~ Нүркен–ау, сенің бақытты болуыңды мен қаршадайыңнан армандап келемін. Бақытың алда,
дәл осы кейпіммен саған бақыт арнаймын деп азап арқалату мен үшін намыс. Б.Жұм.
АЗАП КӨРДІ
Жаны қиналды, бейнетке душар болды. ~ Елге батар ердің азап шеккені. Аз ба ақынның ауыр ойдан шөккені! Қ.Мырз. ~ Жоқ, мамасына айтпайды. Аза бойы қаза тұрып, жүрегі ауырып қалар. «Ақанжаным азап көріп жатқанда, сен не ай қарап жүрдің?» деп, көкесіне тиіседі. М.Қаб.
АЗАП ӨТКЕЛІ (ЖОЛЫ)
Қиындыққа, қайғы-қасыретке толы өмірлік жол. ~ Мен үшін, менің алғы күнім үшін Өткен-ді талай азап өткелінен. М.Мақ. ~ Елестейді Қарасаз құм-тасынан Әкемнің азап жолы жатқандай-ақ. М.Мақ.
АЗАП САЛДЫ
Байбалам салып, шатақ шығарды. ~ – Жанақ– ау! Біздікі қою сүт пісіріп жатыр! – деді Қабылтай. Жанақ қою сүт пісіріп бер деп анасына азап салды. Ж.Айм. ~ Ауылға қайтып келісімен әкеме азап салдым, мені сол ноғайдан орысша оқыт деп. С.Бег.
АЗАП ТАРТТЫ
Қатты қиналды, жапа шекті. ~ Олар бір сүйсе өліп-өшіп құлай сүйеді. Және сонысынан өздері қасірет шегіп, азап тартады. Ә.Әл. ~ Мінe әкенің шариғаты. Әне молданың шариғаты. Қайсына нанарын білмей сұраған бала бейкүнә азап тартты. Ғ.Мұс.
АЗАП ШЕКТІ
Қорлық көрді, қиындық кешті. ~ Айша бүгінгі шеккен азабы мен әлі күнге айықпай тұрған ауыр ойларының әредігінде бұл иісті талай рет ұмытып еді. М.Әу. ~ Мына қағазды апаратын адам, сол азап шегіп зынданда отырған адамның туысы. С.Бег.
АЗАПҚА САЛДЫ
Жанын қыстады, қинады. ~ Айтшы жаным, неге мұнша қинадың? Неге осынша азапқа салдың? Бүйтiп қиналғанша, өліп қалғаным жақсы едi ғой!.. Д.Рам. ~ Күн сайын меңдеткен жүрек арпалысы оған жеткізбей ме деп қорқамын. Сені тағы да азапқа саламын ба білмеймін. Ж.Шәк.
АЗАЛЫ КҮН
Қасырет күні, өлген адамды жоқтау күні. ~ Үйде отырып Кремльдегi тышқанның тықырына дейiн естiп қоятын сақ құлақ сәуегейлер сол бiр азалы күнi топтан шеттеп Черненконың табытына қолы әзер-әзер iлiнiп бара жатқанын көргеннен-ақ, Бiрiншiнiң саудасы бiттiге санаған. Көп өтпей оңды-солды құйын ұйтқып, теңселте бастаған. Т.Сәу.
АЗАПҚА ТҮСТІ
Жаны қиналды, көресінді көрді. ~ Ауылдың не жазығы бар? Еске алсам азапқа түсетін табиғатымды, тарпаң мінезді жылқы ғұрлы көрсете алмайтын дәрменсіздігіме не дейін? Ы.Дәб. ~ Любомирді шығарып саларда ол бұрынғыдай азапқа түсіп, қиналмады, жыламады. М.Кәр.

