Home » Page 210
Posted in

ТАС КӨҢІЛ

Сезімсіз, мейірімсіз қатыгездік. ~ Жазылмайды сол себеп, Жазуымда — басқа жыр. Тас көңілге берер ме, Әсер атқан оғымыз. Шәк. ~ Қайтейін құр бейілді Қаңдырмаған мейірді. Арыстан Қайтсем жібір тас көңіл Үнемі маған зейілді. М.Әу.

Posted in

ТАС КЕРЕҢ

Түк естімейтін саңырау. ~ Бірақ көбіне тас керең, әлдебір ой үстінде жүргендей көкесін езу тартып, өзімен-өзі күбірлесетіні бар, мұндайда үйде де, шықырда да безектеп, қомыт аяғы шитиіп теңселеді де жүреді. И.Бун. ~ "Еш аямаңдар, талапайын шығарып тексеріңдер!.. Мұндай жүрек соғысын естісем құлағым тас керең болсын!" — деді Оспан есімді жедел жәрдем дәрігері. Д.Дос.

Posted in

ТАС КЕНЕДЕЙ ҚАДАЛДЫ

Ұстаған жерінен айырылмай, жабысып қалды.~ Аршылған жерге тас кенедей қадалған жылқылар, құр бекерге тоңып, нейбетке тұрғанына өкінгендей болат тұяқтарымен өздері теуіп, үкідей үлпілдеген күреңсені күрт– күрт шайнай бастаған. О.Бөк. ~ Дүниеде мынау алдыңдағы қара май мен ескі қайықтан өзге тіршілік бар ма? — Әй, кемпір– ау, осыныңды кешке ас үстінде айтсаң қайтеді, ә? Қарбаласта тас кенедей қадала қалатының бар сенің,— деп көкем гүр– гүр етті. М.Сүн. ~ Өмірдің ұсақ– түйек теперішін елер ме?! Жоқ. Қиындықты жеңер, теперішке төзер. Өйтпесе, ер болғаны қайсы?! Тарас та ер еді. Күн ұзағына өзіне кенедей қадалып, көз айырмайтын қарау, дөкір командирдің қатаң бақылауында да болды. Ү.Жлк. ~ Ешқандай арпалыс болмайтыны анық еді: нақ тас кенеше қадалып, зәрлі бүйіше аямай шағу керектей сезіндім… Ф.Дос. * — Жә, жатысын, жетті. Тұр енді. — Қап, мынаны-ай. Тас кенедей қадалып көрдің бе. М.Сүнд.

Posted in

ТАС КЕНЕДЕЙ (КЕНЕШЕ) ЖАБЫСТЫ (ЖАРМАСТЫ)

Айрылмай қойды; жібермеді. * – Мына сұлудан айрылма, тас кенедей жабыс, әйтпесе біреу сорыңды қайнатып қағып кетеді, – деді. О.Сәрс. * Көргеннен көз ақы алмай қалатын Сәдір ме, тас кенедей жабысты. Н.Сер. * – Тас кенедей жабысып… Басқа үйіне барайықшы, – деп Досмағанбет орнынан тұрмақ болып еді, шал өре түрегеліп алдын кес-кестеді. Н.Дәут. * Ағайының сөзі құлағына сіңген осы Санжар жас кезінен кітап көрсе тас кенеше жабысады, қағазға шұқшиюын шұқшияды. Д.Досж. * Тіпті айналасындағы балалары улапшулап, Күлжамал анамыз бұрқан-талқан ашуланып (олардың да жас шағы ғой) жатса да Биағаң күліп қойып, шашын сұқ саусағымен бір ширатып тастап, қаламына тас кенедей жармасып, жаза береді екен. Қ.Ерг. ~ Отырғаннан да жүрген жақсы. «Жүрген аяққа жөргем ілінеді». Сарала таңнан сиырдың сауырына тас кенеше жабысып, не таптым. Артымда жылап қалар балам кәне. Неден қаймығып жалтақтаймын. М.Сүн. ~ Бала оқыс, қолындағы үш өрме, жылан бауыр қамшысымен атын тартып кеп жіберді; секектеп, есіріп келе жатқан көк құнан мұны күтпеді ме, құйрығын жымырып, дірдектей түсті де; іле аспанға атылды. Бала бір уыс боп жал құша, тас кенеше жабыса қалды. М.Сүн.

Posted in

ТАС ЖҮРЕК

Безбүйрек; мейрімсіз жан. ~ Қанша тас жүрек болса да, басы жұмыр, іші қуыс пенде ғой. Не істерін білмей қатты сасады хан. Ақыры қара құрттан аман құтылып кетудің айласын табады. С.Ом. ~ Олар өз елінің жауы. Ал елге жау Ағыбайға да жау. Ондайларды бауыздауға Шұбыртпалыдан шыққан тас жүрек батырдың қолы дірілдемейді. І.Ес.

Posted in

ТАС ЖЕТІМ

Жақын ешкімі жоқ, тұлдыр жетім. * Үш жасында шешесінен, он төрт жасында әкесінен айырылып тас жетім болған бұл көкең ағаш орындыққа шегеленіп сағаттар бойы мөлиеді, есеп шығарады, сурет салады. Д.Дос.

Posted in

ТАС ЕМШЕГІН ЖІБІТТІ (ИІТТІ)

Аналық мейірін төгіп, еміренді; жан шуағын аямады. ~ Ақбілек жылай берді, жылай берді… Сорлы Ақбілек! Сен жыламай, кім жыласын? Тас емшегін жібіткен, тар құрсағын кеңіткен, аруанадай анаңнан айырылдың! Ж.Айм. ~ Қарлығаш тағы да бір адал сырын майордың алдына жайып салды. — Шалым айтады: «Кемпірім,- дейді,- тас емшегінді жібіткен жалғыз қарғаң еді. Бір күні дәу сайтан әкесі салып отырып жетіп келсе не дейсің?»- дейді. С.Ом. ~ Қуанғанынан не істеп, не қоярын білмей, шамшыраққа ентелеп, ебелектеген жынды көбелекке ұқсады да қалды. Енді қайтсін байқұс ана?! Алғашқы қызығы ғой Қанат. Тас бауырын жібіткен, тас емшегін иіткен тұла бойы тұңғышы емес пе? Т.Рыс. ~ Он ай сені көтерген, Омыртқасы үзілген, Аязды күнде айналған, Бұлтты күнде толғанған, Тар құрсағын кеңіткен, Тас емшегін жібіткен… Т.Әбд.

Posted in

ТАС ЕМЕНДЕЙ ҚАТЫП ҚАЛДЫ

~ Алаулап батып бара жатқан Күннің астында тебініп қап, есік алдына желдіртіп жеткенде әшейінде тас емендей қатып қалатын атасының көзінен сорғалаған жасты көрді. Қ.Түм. ~ Бұған шын пейілімен жаны ашып, жиі келіп-кетіп жүретін Хайыр сонда Агба ешқашан да күтпеген, өмірге қайта әкелгендей әсер еткен, жарық дүниеге біржола нәлет айтып, тас емендей қатып қалған жүрегін жібіткен жақсы хабар жеткізіп еді. — Бейдің сені неге өлтірмегенін білесің бе? — деді ол. А.См.

Posted in

ТАС ЕМЕН ЖҮРЕК

Мнйрімсіз, жылусыз адам туралы. ~ Оған өкінбес те еді- ау, әйел байғұстың нәрестелі болғысы келеді, сәбиінің жұпар иісін құшырлана иіскеп өліп кеткісі келеді. Бұл жібімесе, тағдырдың онсыз да тас емен жүрегі қарая түсер. А.См. ~ Бәлкім, тәңірінің бұған деген тас емен жүрегі жібіген шығар, шиыршық ата тартылған тізгін бырт етіп үзіліп кетті. А.См.