Шөлін басты. * Сол кезде: «Данышпан бейшарам, саған қазір су ішу Тағдырға сызылған, сусыныңды қандырағойшы!» — деген Тағдырдың дауысы келді. А.Байт. Қажетін өтеді, керегін берді; құмарынан шықты. * Мейрам сұрарын сұраса да, кішкене аудан үлкенҚарағандының мәдениет сусынын қандыра алмайтынын жақсы біледі. Қасарыспады. Ғ.Мұст. * Ал күнде сан мезгіл жас қуырдақ пен балбыраған уыз етке тойынып, балқаймақ пен сары қымызға ғана сусынын қандыратын Зейнеп, күйеуге шыққалы еркексіз үш күн жатып көрмеген жас денесінің күйіп-жандырған қызуын баса алмай, құшырлай қысқан жүнді кеуде, бура сан жігіттерді аңсап, өліп-өшіп барады… І.Ес.

1. Қанағат алды. ~ Басы жарылды, тісі сынды, мұрны бұзылды, көзі көгерді, құлақ қыршылды. Таяқты жеп-жеп, сусыны қанған кезде, шегінісіп, кіжінісуге, дауласуға айналды. Төбелестің бас себебі былай қалып, төбелестен туған боғауыздар, ащы тілдер тексеріліп жатыр. Қызу басылған кезде, астында қарагер аты бар Дәрмен келді. Ж.Айм. * Атқа мінгенде басқа байдың балаларындай салдық құрып «пәленше мырза» деген атақты іздемеді. Мұның құмартқаны басқа нәрсе болды: біреуді жәбірлесе, жылатса, ойран салса, сусыны қанып, құмары тарқайтын сияқтанды… Б.Майл. 2. Шөлі басылды. ~ Малтабардың қымызына қызыққан Шыңғыс сол арадағы орманның көлеңкесіне кіре отырды да торсықты дендегенше қозғалмады. Бірер жұтқаннан сусыны қанған Шоқан мен Григорий, орман ішінен жеміс іздеп кетті. С.Мұқ. ~ Тысқа шығарылған қауғаның суын, сол арада бортастан жасалған «науа» деп аталатын үлкен астауға қотарады. Кей науалардан жүздеген жылқы, мыңдаған қойдың сусыны қанып шығады. С.Мұқ. ~ Байлыққа бөккен иттердің Қалмады-ау мысқал иманы… Сорпаны төкті майменен, Сусыны қанып шайменен. Сақауат-қайыр қылмады, Елдегі жігіт «бай» деген. Қ.Күр.

Су өтіп, денесі дымқылданды. * Бірде осы Доскей қатты жүдеген, көктем аласапыранында батпаққа түскен керзі етіктей сусоқты болған, жо–о–о, бейнеттен емес. Д.Досж. ~ Қатты жауын-шашынға тап болып, сусоқты болған жүйріктің тісі сарғайып қақ тоқтайды. Н.Үс. ~ Белгілі ақын, филология ғылымдарының кандидаты, аудармашы, ғалым Иманғазы Нұрахметұлы «Сиыр жылы» дейтін зерттеу еңбегінде «ақ сиыр жылы» туралы айта келіп: жаңбыр көп жауатындықтан шөп сусоқты, сілбі болып жұғымсыз келетіні тағы бар» десе, «көк сиыр жылы» туралы: «көктем жақсы болғанымен шөп сілбі, жұғымы аз келеді де, малдың тойынысы аса жақсы болмайды» дейді. Ұ.Нұғ.

Көрініс таппады. ~ Нашар жаннан осал мінездер туады. Мысалы: ойнас, өтірік, өсек сияқтылар. Бүл — бір. Екінші, сол уақта, өзі сурет ала алмаған бірлікке қырсықтың қара басы боп партия деген қағынды тиді. Ж.Айм.

Жылмақайланып, лыпылдап әрекет етті.~ Жағаңдағы сұлу тал, Саясының шөбі бал, Ерекше семіз ішкен мал. Сумаң қағып сүйріктей, Шалқып шапқан жүйріктей Екіге бөліп ерке су Қас пенен көздің арасын! Дулат Баб. ~ Салт атпенен сумаң қағып, Жүрсе қырда жалғыз қаңғып, Мынау тасқа тартып атын, Тежелетін қайыс тізгін… І.Жанс. ~ Шәкенің ақ сұр бедеуі тізгін ұшымен сумаң қағып, лыпылдап, алға түсе берді. М.Әу. ~ …биік жарқабақ астындағы шүңет көкиірім адам тұлғасын бір толғап қана жұтып әкеткесін, сергіп, көңілденіп, билеп ала жөнелгендей шырқ үйрілді. Аждаһадай сусылдап, шиыршықтала сумаң қақты. Ғ.Біл.

Жылмаңдап, шыға келді. ~ Толқындардың нән жотасын құшып тұрған өңгеріп, Құзар орға жеңіл қайық сумаң етіп келді еніп: Шомбал-шомбал дуалдарды шойын дедім, мен көріп. М.Мақ. ~ Күнәсіз сәбидің өліміне қандай күдік– күмән жүруі мүмкін. Еріксіз Әйбәттің тағдыры сумаң ете қалады. Нұрғанымның еркіндігі де сондай бір «қылғаныңа – қылдымның» қысастығы болып жүрмесін. Т.Жұрт. ~ Ержан: — Әй, Тәшеник, танып ал, әне, қоңырың…— дей беріп еді, табын арасынан көк сиырдың тұмсығы сумаң етіп көрінді. М.Қаб. ~ Ой, мынау не? Шөптің жоғарғы жапырақтарының, сабақтарының арасынан сумаң-сумаң етіп, әлдене көрінді. Б.Ыб.

Түкке жарамайды, еш құны жоқ. * Ол ыза болды, оның ызасына біздің бұрқылдағымыз сулыққа жарамайтынын білгендіктен, жайылған аузымды дереу жиып алдым. М.Қаб. ~ Кейде қулық та сулыққа жарамайды. С.Шай.

Ойына келгенін істеп, қорлады, ұрып-соқты, қинады. ~ Баласының бұзықтық істеріне бұл жауапты емес. Бұзық баласы қолға түссе, «сулы жерде асып, сусыз жерде қуырып жесеңдер де» мен іштеріңдемін. Шешесіне, қатын-баласына тигізбеймін!.. С.Мұқ. ~ … мен ойлаймын: мейлі, құмырсқа теріп жеп жүр, мейлі бір көзіңнен қан, бір көзіңнен жас ағып, теперіш көр, мейлі сулы жерде асып, сусыз жерде қуырып жесін – ата қазған жерошақты басқа жұрттың мәңгі сөнбес отына айырбастама… О.Бөк. * Бұл қыз менің боданым. Көзімді беріп алған құныкер қызым. Сулы жерде асып, сусыз жерде қуырып жесем де қолымнан қақпаймын деген әкесі. О.Бөк. * Ертең екі қызымды алып, қаладағы төркініме аттанайын. Далаға тастамас. Ал, мынау шалды сулы жерде асып, сусыз жерде қуырып жесеңдер де өздерің біліңдер. О.Бөк.

Зәресі кетті, қатты үрейленді. ~ Суқаныңды үйіріп неден шошып тұрсың? Осы тобан аяқ қарабайырымды қайсыбір арғымағыңа айырбастамаймын тегінде. Ә.Асқ. ~ Әй, өзің де… дәңгірлеп! Ел құлағы елу, «сыра ішейігің» бас редактордың құлағына «арақ ішейік» деп жетпей ме. Сен сияқты ерігіп жүрген жоқпыз, қызметтеміз. Суқанымды ұшырдың, пәлекет…— деп, өз сөзінен өзі табаны тайып, тиянақсыз бітірді. М.Қаб.

Зәре-құты қалмады, қатты қорықты, үрейі кетті. ~ «Бетім-ай, пәленшенің қызы сөйтіп қапты!», «түгеншенің қызы аяғы ауыр болған соң қашып кетіпті!..» деген сияқты пыш-пыш қаңқу құлағына тиген сайын суқаны ұшып қара суды қалтырап ішіп отырған ана өз қызының мынандай масқараға ұшырағанын естігенде төбесінен жай ұрғандай жайрап қалған біржолата. Т.Сәу. ~ Жүрегі тас төбесіне шыққан Құзыр сілейіп қатып қалды, баяғыда бастық болып тұрғандағы былықтары есіне түсті, тіпті ақ келіншектің өліп қалған әкесіне алып берген зейнет ақысынан бәле шықты ма деп суқаны ұшты. Н.Абд. ~ «Ай қисайды», «Жұлдыз орнынан ауытқыды», «бұлт керуені бүлінді», — демек бір жамандық жақын дейтін олар кемпірге. Сондықтан малға жұт келе ме, әлде топалаң тие ме, әйтеуір бір опат болатыны хақ дегенді айтатын. Кемпірдің суқаны қашып, әркімнен амал сұрап, бәледен құтылуға тырысатын. Б.Мом.