Орайы келгенде айтыла салған әңгіме туралы. ~ Өзіміз болған соң сөз арасында айтқаным ғой, – деді Қаратай күліп. Д.Ис. ~ Сөз арасында профессор көп жылдардан бері әйелсіз тұратынын да айтып үлгірді. Р.Рай. ~ Айгүл мен Ләзәт Ақжазықтың күллі оқиғасын солар арқылы елден бұрын естіп алады: таңертең бір–бірімен амандасқан сәтте–ақ олар естігендері мен білгендерін бір–біріне лақ еткізіп сөз арасында–ақ ақтара салады. Б.Нұрж.

Әр нәрсенің басын шалды. * Күнікей бірталай қипақтап, сөз аралатқан болып отырып, Байманның қатыны бар-жоғын да сұрады. Ж.Айм.

Өсек-аяңға үйір болды; дау-дамайға жақын жүрді, бәле іздеді. * Жасынан сөз аңдып, дәукес болып өскен Бәкір мінезі ұяң, ерінің бетіне ажырайып қарағанды әбес көретін қазақы, сыпайы әйелдің өзіне тиісіп … О.Сәрс. ~ Көрдім бүгін тауды да тозаңды да, Өтіп жатыр мың шындық көз алдымда. Өсекшіге бір тиым жасалмады, Сойқан салған сұмдарға сөз аңдыған. Д.Байт.

Көңіл білдірді, емеурін танытты. * Күнікей Құлагердің баласындай үздік туып, он үшке жетер-жетпестебозбаланың көзін тартып, баласынбай «сөз айтуға» жарап қап еді. Ж.Айм. ~ Жігіт сонда қызға өзін сүйдірмекке, Асық болса оны да күйдірмекке, Жұмбақ мысал сықылды бір сөз айтты, Көңіліндегі мақсұтын түйдірмекке. Шәк. Ой-пікірін жеткізді. ~ Тайлақбай сол кезінде жастау бала, Жақсыларға сөз айтты тұра сала: «Құнекем менСүйеке, мынаны өлтір, Бөбең болсын демесең шын масқара». Шәк. ~ Мәстен енем маған қарап: «Енең тәуір адам еді. Өлерінде – бас-көз болыңдар деп кетіп еді. Жастар біздің тілімізді ала ма… Мына келіндердің байын дегеніне көндіріп алып, білгенін істеп тымырайып жүргенін көрмейсің бе?!» – деп бірталай сөз айтты. Б.Майл.

Бұлтаққа салды, сөзден дес бермеді. * Байсұлтан бұл жолы әр нәрсені сылтау етіп, төрінен көрі жуық екенін, ендігі ойы — ата- баба зиратында қалғысы келетінін айтып қасарысып көрді. Ескі дәстүр, ежелгі салтқа дейін суыртпақтап көлденең тартты. Директор да көзі қарақты оқыған жас қой, бәріне де дәлел тауып, сынаптай сырғып, сөз құйрығын ұстатпай- ақ қойған. Ә.Асқ. ~ Апырым-ай, осы жұрт көлденең көк аттыға сырын айтпайтын, аз сөзбен-ақ құйрығын ұстатпайтын бақай есепті қалай үйрене қояды екен? О.Сәрс.

Адамның жөн-жосықсыз, қисынсыз, жағымсыз іс- әрекеті. ~ Естен шығаруға қаншалық тырбынғанымызбен, сондағы сөдегей қылығымыз көз алдымызда тұрады да қояды. Сол істен кейін адамдық деңгейіміздің құлдырап, қай тұсқа түскенін жете түсінгендей болдық. Қ,Әуб. ~ Әйеліме базарлыққа әкеле жатқан тонды жұлып алып: «Бұл кімдікі?» дейді. Мен сынықтан сылтау іздеп тұрған сөдегей қылықтарына күлкім келіп: «Менікі» деп жымидым. Сонда әлгі жігіттің: «Бұл қайдағы сіздікі, әйел адамдікі ғой» деп жабыспасы бар ма. Ж.Шәк.

Бейсауат, күдік тудыратын суыт жүрісті адам. ~ — Құдай сақтайды ғой… — Сөдегей жүрісті, бөгде біреуді көрмесін де. Көзі түссе, саққұлақ машкерлер- ақ ұстап береді оны. Т.Рыс. ~ Сөдегей жүрісті адам, әрине, күндіз жүрмейді, апақ– сапақ кешкі ымыртты бетке алады. Ақшам үйіріліп, көз байланар шақта тосқауылда жатқандар талдың арасынан шығып, енді жарқабақтың астындағы көпірдің дәл аузына келіп тұрды. Қ.Жұм.

Жөн-жосықсыз, бейсауат жүріс. ~ — Сол тұспен шекараға қашатындар бар. Жақында сондай сөдегей жүрістен екі қашқын ұсталды. Ұтыдағы әскерлерден сол жақтағы шеткері төбелерге, Ұланбұлаққа қарауыл қойылатын болыпты. Қ.Шабд. ~ Сол Өтеген қоңыр күзде, таңға жуық таң асырған атын көше бойындағы алсын көгалға отқа қойып жүріп, Жұмабектің қызы мен Жолдыбайдың алма бақшасының арасынан бірге шыққанын көзі шалып қалады. Ішінде иіріліп жылан жатқандай, уыттанып жүрген Өтеген, қарсыласының сөдегей жүрісін құрақ көрпедей күлдібадам түр шығарып, жалпақ елге жайып жібереген. Т.Рыск. ~ Таңғы шайымды ішіп бола бере үйге ентігіп кірген баланың сөдегей жүрісі үйдегілерді елең еткізді. Мен қылп ете қалдым. Е.Мәт. ~ Ақыры сол құйындай ұйытқыған зымыран зардаптардың бірі әдепкі раундтың соңғы сәттерінде сөде-гей жүріс, сөлекет қимылдан аса ал-маған Доминикті жазық жерде жалп еткізіп, баудай домалатып түсірді. С.Пір. ~ Ішінде иіріліп жылан жатқандай, уыттанып жүрген Өтеген, қарсыласының сөдегей жүрісін құрақ көрпедей күлдібадам түр шығарып, жалпақ елге жайып жібереген. Т.Рыс.

Қалай болса солай, бос тентіреп жүретін, іс-әрекеті сөлекет адам туралы. ~ Әлде, бар назарын малға салып, ары-бері жүрген сөдегей-солпы адамға онша ден қоймай ма, сөлбірейіп келе жатқан ұлына, әйтеуір, көңіл аудармады. Ә.Ыб. ~ Аудан әкімі елді қойша иіріп алып, кімде- кім бандылардың жақындарын, сөдегей- солпы адамдарды үйіне жасаса ауыр жазаға тартылатынын айтты. Т.Рыс.

Не істесе де болады, ешкім айыптамайды д.м. ~ Есер шіркін есіріп, Болып алды тым тантық. Көш бойы жұрт қасында, Өзгеменен жұмыс жоқ. Атты теуіп, адамды Тістесе де сөгіс жоқ. Абай. ~ Жоқтау жыры осылай аяқталғанда, Құрман қажыдай бірадар сопылар, Сымайылдай үлкендер әлдебір қарттық уайыммен көздеріне жас алып, егіліп жылап отыр еді. Сымайылға сөгіс жоқ, кәрілігі жеткен, қазалы, қам көңіл адам. Қ.Жұм. ~ – Басқа бір мәдениетті жұрттың өкілі болса, аймақтың әміршісіне «ұлы мәртебелім» деп сөйлесер еді. Сіздерге сөгіс жоқ қой бірақ… Қ.Жұм.