Автор: Админ

Істің ішкі мәні емес, сырт пішіні, тыс көзге байқалатыны. * Бірақ Жәмеш бұл мінез, бұл әдеттің барлығын сырт көрініс үшін емес, шынымен лайығы осы деп түсінеді. М.Әу. * — «Жеті хат жер, сегіз хат көктен іркілмей өтетін тәңірінің мейірі менің жеңіме тоқтар дейсің бе» деп данышпан Сырым айтқандай, шырағым ішкі ниет түзу болса, басқасы сырт көрініс,— деді. Х.Ес. * Абай бұған сабырмен, шыншыл мысқылмен жымия қарады. — Солай көріне ме? Ендеше, соның жаңылыс, сырт көрініс. Шындық әр заман емес, тіпті, бір заманның әр қауымның өздеріңде де әр алуан танылады. М.Әу.

Әлдебір істен, үрдістен, жағдайдан тыс қалды. ~ Әлде бұл – басқа жолаушылардың ізіне түсіп кетті ме? Көбеннің ауылы Көкөзек жағында, ол сырт қалды. Б.Тоғ. ~ Шешенің жүріс-тұрысы, сөз саптасы, мінезімен келіп, қыз баланың қанына шыжымдап сіңетін асыл қасиеттер қаншалық. Қарашаш қарағым, міне, осы өмір мектебінен сырт қалды. М.Қаб.

Бөтенсітті, ескермеді. ~ Көп үйлердің хатімі, фидияларына да бұны әдейі шақыртпады. Сырт қалдырып жүрген, аңдысқан жаулар соқыр қари мен семіз мәзін Самұрат. М.Әу. Көпір басында өткен күндерде біз соғыс хабарынан сырт қалып едік. Қазір енді, жиналған ойымызды Ревякинге айтып, дүдамалымызды сұрап алып жатырмыз. Ғ.Мүс. ~ Тақырып ұстанымы – қағандықты ұйытып-іріткен ханымдар мен ханшалар болғандықтан да, тақ тартысының талқысын сырт қалдырдық. Т.Жұрт.

1. Жақындатпады, шеттетті, бөтенсіді. ~ Анау жолғы маған ұры көргендей үрке қарайтын «сырнайкөз» қара жоқ, – ол журналистика факультетінде; ал «Ұзынтұра» осында, бірақ ол мені сыртқа теппейді, үйірсек. З.Қаб. ~ Ал, Қанат ше? Ол Айкүмісті сыртқа теуіп, сырғып, жасанды бір сырдың мінезге түсіп бара жатқан секілді. Ғ.Сл. ~ Әкем Байсалбай – өмірі ит мініп, ирек қамшылап өткен тақыр кедей. Іңгәлап жерге түскенде өмір мені өгей баласындай сыртқа тепті. М.Әбд. ~ Шіркін- ай, адамның жүрегі ең таза, ашық кезі осы шақ- балалық күндері ғой. Бірін- бірі жатырқауды, бөтенсіп сыртқа тебуді білмейтіні содан. Ж.Шағ. ~ Отызыншы жылдардың бас кезінде Қазақстандағы асыра сілтеушілік Шәкерімге сенімсіздікпен қаратты, сыртқа тепті, «бай», «қажы» деп шошынды. С. Молд. ~ Бұл күні менің қатын-баламнан басқа жақының қалмаған сияқты. Күні-түні келгенде, олардан да шошқа мінез көрем… Мүлде бір жат ортаға душар болған жандаймын. Ешкімге залал істемеп едім ғой, неге бәрі сырт тебеді?! М.Мақ. ~ Ниетімізді Алла оңғарды. Қанша дегенмен мұндағы керей, найман, уақ, төрелер де өз елің, жатсынып сырт тепкен жоқ, ілезде араласып-құраласып кеттік. Ш.Рах. 2. Ішке сыймады. ~ Мәмбетнияз ат үзеңгісінде шіреніп, біресе ілгері, біресе кейін ырғалады. Жалқын сары өңі де сан құбылып, ішкі толқуы сыртқа теуіп, ап–айқын білініп тұр. М.Әбд. ~ Алпыс екі тамырын қуалай әдеттегісінен әлдеқайда қатты аққан қанның ішкі қуаты сыртқа теуіп, қара сұр жүзі лезде алаулап шыға келді. С.Дос. ~ Қалғандай құлазыған ескі жұртта, Үрейлі үңірейген кешкі ымыртта. Қуарып Жарқынбайдың жүдеу жүзі, Іштегі қасіреті тепті сыртқа. Н.Айт.

Жауына осалдығын білдірмеу. ~ Бір қарағанда ызаға толы көзімен сұп-суық ызғар шашып тұратын, қандай қиын сәттерде де сыртқы жүнін дүрдитіп сыр бермейтін даланың азулы да айбынды, қайратты да қайсар қасқырын көзге елестететін, өзінің шалт қимыл, шалымды іс-әрекетімен де нағыз көкжал көкбөріні еске түсіретін Ельциннің бойында ұлы державалық астамшылық дарытқан менмендік те, өзінің акыл-қайратына арқа сүйеген сенім де, елінің қуатына табан тіреген серпін де бар еді. С.Дос. ~ «Бөрі арығын білдірмес, сыртына жүнін қампайтар» деген мақалдың мәйегін жете түсінетін бір адам болса, сол өзіммін деп ойлайды Мәзім. Н.Ақ. Кезіндегі діни, қаржылық, ғы-лыми, әдеби-мәдени байла-ныс-тардың қайнаған ордасына ай-нал-ған Түркия бүгіндері ешкімнен сес-кенбейді. Қайта, өзіне тым се-німді. Және бір ұнағаны – сол се-німділігі «бөрі арықтығын біл-дір—мес, сыртына жүнін қампайтар» де-гендей жасанды емес… Ә.Бай.

Істің мән-жайын анықтамай, анығына көз жеткізбей тұрып, ойша долбар жасады. ~ Атақты байдың тойында жүлдеге түсетін жүйріктер мен палуандарды санасты. Байсал байдың бәйгеге не тігетініне сырттай тон пішті. Ә.Кек. ~ бұл жерде менің жазғандарымды не кітаптан, не журналдағы нұсқасынан бастан-аяқ түгел оқып алмай, елден естігені бойынша, сырттай тон пішіп, беталды лағып сөйлегендерге зығырданым қайнап отырып ызам келгенін, қатты күйінгенімді жасыра алмадым. С.Им. * Менікі бергі жағындағы тілеуқор көңіл. «Егер былай болса қайтер еді» дейтіндей сырттай тон пішу. Шындығында күлкіңіз келеді. Қ.Жиенб. ~ Күй тартып, ән салғанда көрген көз сүйініп, естіген құлақтың құрышы қаныпты. Сондықтан бойжеткен қызы бар қатындар Ыдырысты іштей қалап, сырттай тон пішіп жүреді екен. Ә.Ыб. ~ Бұрын тек сырттай тон пішеді екен. Әбекең жұмыстағы жайбарақаттыққа қатал кісі болып шықты. Б.Тоғ. * Мұндайда айтыс арасында ақ жаулық атаулыдан бір жан қатыстырылмайды. Солардың сыртынан тон пішіп, үкімін айтатын да ерлер. Б.Мом. ~ Біз сырттан тон пішіп отырғанымызбен,екеуі -екі таудың тағысы. Бір дараға бекінген екен, жанынан безген олар Құдайдан да қорықпайды. Алдымен солардың өзінен тіл алу керек! Ж.Шәк. ~ Күн бұрын неге айтып, жоспарды соған орай неге жасатпады? Оған облыс көнді ме: «Пәлен совхоз пәлендей жер жыртады», — деп сырттан тон пішіп, бұйрықгы жібере салған жоқ па?.. З.Шаш.

* Сырттай өлшеп-пішу ағат та шығар, алайда қайтесіз, Кәмила-қыз осы бір көргенінің өзіненақ қаралай түңіліп, іштей жұтап, құтсыз құдалар маңында амалсыз, әрең шыдады да олардан құтыла бере ауырып қалды. З.Қабд.

Жүзбе-жүз кездеспесе де, аралас-құралас болмаса да атына қанық. * Жаманкөз аулының жақсыларына сырттай таныс Нұрымбет балалары шұрқырасып жатыр. З.Шүк. ~ Газет бетінде Қастек Баянбаев, Тұрсынзада Есімжанов, Қанипа Бұғыбаева, Рамазан Тышқанбаевтардың өлеңдері, Сайын Мұратбеков, Ұзақбай Доспанбетов, тағы басқалардың әңгімелері жиі жарияланып тұратын да, бір-бірімізбен жүз көріспесек те, сырттай таныс-біліс болатынбыз. Ал Құдаш есіміне әзірше кезіге қойған жоқ едім. С.Им. ~ Әзиза Кавказбен сырттай таныс. Лермонтовты көп оқыған, Бештау дегенде құлағы елең ете қалғаны да сондықтан. Ш.Мұрт.

Қасында жоқ адамға батырсынып, сес көрсетіп, қорқытып-үркіткен болды. * Маған Құлагердің бәйгесі керек жоқ, құны керек. — Иә, құны керек! — Кім өлтірді, тауып берсін,— деп сырттан кіжінген біреулер айқай салды. С.Жүн. * Бұл жақтағы теріскейліктер бірін- бірі қағытпаса көңілі көншімейді. Ағайын екеш ағайынның өзі кей- кейде бір- біріне сырттан кіжінеді. Т.Әл. * «Е, ол пысық неме емес пе», – деп кейбіреулер мақтай сөйлесе, енді бір күншілдер: «Ол секілді қолымда машинам болса, мен де көрер ем», – деп сырттан кіжінеді. С.Жүн. * Бірақ тұтас 3—4 болыс бір рудан болғандықтан, солар шымы тұтастығына семіріп, Жарасбайды құр ғана орысқа тығылған пысық қана көріп, елін шолақ байталдың құйрығындай шолтаңдаған аз көріп, сырттан кіжініп, күпінуге келгенде, шек білмейтін болған. С.Жүн.

~ "Тостағанды иіскедің" деп айып таққанына қарағанда, өлеңшілік өнерін әлі ұмыта алмай жүрген кеспектей қарындасын кесапат қонағына қарсы айдап салып отырған Андастың өзі болғаны да! Сонда сырты — күлім, іші — жылым мырзаның діттеген жері қайсы? О.Сәр.