ТҰРАҚТЫ ТІРКЕСТЕР

Арамдық-қулыққа барды, әдіс жасады. ~ «Азат басым болды күл», Еріксіз жемтік шоқыдым. Ұлық пен елге жағындым, Әртүрлі атақ тағындым. Ар кетіп, айла жамылдым, Бейне алдамшы сопымын. Шәк.

Со қалпында, өз бетінше қалды. ~ Негізсіз күңкілден не шығушы еді – Айкүмістің жақсылығына кір жуымай, ай-жайына қала берді. Ғ.Слан.

Әдіске барды, қулық істеді. ~ Ойда жоқ өлімді пайдаланып, сенің ойыңды ақырына дейін орындатқызып шығартпады. Ол үшін әуелі Әбілмәмбет айла жасады. Ажал ауызында жатқан әкесіне жаны ашыған боп, жұртқа қарамай Түркістан асып кетті. Ә.Кек. ~ Тізесі батқан Омарға масқарлар тісін қайрап отыр екен. Бірақ олар бас салып сабауға, болмаса басқа түрде жәбірлеуге соңынан пәлесі тиер деп. айла жасапты. Х.Ес.

Жұрт тыныш, ел аманда. ~ Қанша керек? – Анау сұқ қолын ерніне тақап: – Молчок! – деді де, биік баспалдақ астындағы кең қуысқа шақырды. Бұл да бір ай-күннің аманында жападан-жалғыз қалған Робинзон Крузо. М.Қаб. ~ Азамат соғысы басталғалы қайда жүргені белгісіз еді, кездескен түрі мынау. Бұрынғы бұзық жолдасы Сидоров екеуі тізе қосып алған. Айдалада, ай-күннің аманында аң терілерін алғанымен қоймай, түлкі ішігін тартып алғаны батады жанына. Б.Тоғ.

Алдады, әдіс қылды, қулық-сұмдыққа барып, айла қолданды. ~ Зарқұм айтты: — Шүкірлік, мұны көрдік, Осындай болар ма деп айла қылдық. Шығармай таспен атып өлтіріп бақ, Әгар шықса құдықтан күлкі болдық. БС. «Зарқұм». ~ Алдар көсе бір күні келе жатса, бір жерден қу жауырын тауып алып, сүйек қайнатып отырған бір-екі қатындарға жолығып, амандасып болып, Алдар көсе: «мен бір айла қылайын», — деді. БС «Алдар Көсе».

Әйелдің босанар күні таяп қалды. ~ – Қожеке, үйге барып келе қойсам… Жаман жеңгеңнің ай-күні жақындап, қыңқыл-сыңқыл еді… – Құрт көзіңді. – Барам да, келем… Н.Дәу. ~ Зағыштың болса аяғы ауыр. Ай — күні жақындап келеді. Ертең нәрестелі боламыз. Оны дұрыстап өсіру үшін де жағдай керек. Б.Соқ.

Босанар күні тақап қалды, әне-міне дегенше туайын деп отыр. ~ Құдай ұрсын, мен емеспін, Едеке! Өтірік айтсам, ай-күніне жетіп отырған әйелім туа шөксін! – деп өлердегі сөзін айтып, үрейлене қалтырап тұрған әйеліне бұрылып, қарғана бастады. Ш.Айт. Әйелдердің абыржуынан Шораби де, Сыдық та бір пәленің болғанын сезді. Бурыл атқа екі әйелді мінгестіріп ауылға жіберді. — Көздерің қарайыпты-ау, әбден. Ай-күні жетіп отырған адамды осындай жұмысқа жіберуге болар ма! — деді Шораби әдеттегі зәрлі үнімен. К.Қаз. ~ «Бөрінің жүрегі, – деп арыстанның жүрегін әкеліп береді. Одан кейін Айсұлу ханым екі қабат болып, бір кезде ай-күні жетіп, босанады. Екі ұл табады. Оны бірінің атын Айтуған, бірінің атын Күнтуған деп қойып, даладан тауып әкелген екі оқты екеуіне тәуелдеп қояды. Ә.Мар.

Оқыс қатты дыбыс шығарып, дауыстады. ~ Атаман тор биені дереу бұрып алды да, «Піл күреңге» қарсы шапты. Артынан айнала беріп, айқай көтеріп еді, «Піл күреңнің» де жүрісі ширап сала берді. Ә.Сәр. ~ …бұта мен бұта басын қосып, пыр-пыр ұшқан торғай шықылықтайды; жағалау жақтан шағала айқай көтеріп қалғандай; одан басқа дыбыс, үн тамам, әлем әлі де талмаусыраған ұйқы құшағында бұйығып жатыр. М.Қаб. ~ Алдында бір түлкі алдырып, насыбайын атып тұрған еді. Ойдағы қағушылар тағы да қиқу салып айғай көтергенде аты да бүркіті де елегізи бастайды. Ә.Мар.

Қатты дауыстады, ащы үнмен дабыстады. ~ Келіншек шар ете қалды. «Кет! Кет, мына шіркін қайтеді, әй?» деп айқай салды. Ә.Нұр. ~ Бұдан соң да бірнеше адам сөйледі. Колхозды, ондағы атақты адамдарды мадақтап тостар көтерді. Бір кезде есік жақтан біреу қол көтеріп, ешкім елей қоймаған соң, айқай салды… С.Бақ. ~ Сейтназар шоғырға екі жүз қадамдай жақындап келіп айғай салды: — Е-ей! Араларында Шегір ит болса, шықсын бері! Ә.Тар.

Ерлігі танылды, абыройы асты, айбыны, сұсы басым болды. ~ Ер болды Аманкелді айдыны асқан, жігіттің бір сырттаны жас
жобарыс. О.Шип. ~ Қалбағай мұны көрген соң тепсініп келіп, күшін жиып алып, екі ұрып жіберіп айдыны аса бастаған жау
даусымен: «Түс!.. Түс!.. Өлесің!» — деді. М.Әу. ~ Бұрын қаланың ең көрнекті жерінде айдыны асқақтап тұратын лениндер,
маркстер, революционерлер мен қызыл командирлер… аядай гүлзардың бұрыш-бұрышынан жетім баладай сығалайды.
Т.Сәу. ~ Таулары шағылғансып кері лықсып қашпас па? Сонда мынау қапияда жандәрмен айла тауып айдындары аса
бастаған ақкөз жау соңдарынан тұра келіп қумас па! Қуды-ақ, анау жұмылған жұдырықтай тас түйін ыдырамас па! Ә.Кек.