ТҰРАҚТЫ ТІРКЕСТЕР

Бойын күтіп, сәнденді. ~ Тірі болсам құшармын Аққудайын таранған, Өкшесіне қаранған, Ай маңдай аппақ паңды да. Тірі жүрсем мінермін, Арқар таң күпшек санды да. Д.Бабат. ~ – Жердің түбі екен ғой!  – деді өкшесіне қаранған таспа бел қара торы әйел автобустан түсіп жатып. Ә.Асқ. ~ Бұл маңайдың қауметіне ұқсамайды. Шаштарын таранып, өкшесіне қаранған қалалық тасыраң біреулер.  Ә.Асқ.

Көтерілді, бойын тіктеді, алға ұмтылды. ~ — Бұл дүние бәрімізден өтер!- дейді, Өлмей тұрып өкшеңді көтер!дейді. — Шаһарын Стамбулдың көрмеген жан: «Дүниеге келдім деуі — бекер!»- дейді. И.Шорм. ~ Міне, осы оқиғадан соң албан Жақыпберді өкшесін көтеріп, өзі бастаған қазақ көшімен бірге Қытай жеріне, Кетпен жотасы төңірегіне қарай тез жылыстаса керек. Ұ.Досп.

Соңынан ерген ізбасары. ~ Көзге жас көрінгенменТәжімұрат уатком ағасының өкшесін басып жүрген адам-ды. Х.Ес. ~ Ол — әкемнің өкшесін басып жүрген аталас ағайыным. Н.Сер. ~  Ықас орнынан атып кетті. – Әне, – деді өлердей қуанып. – Біздің болашағымыз қандай кемел! Ағаларының өкшесін басып, егемен еліміздің жас жеткіншектері желкілдеп өсіп келеді. Р.От.

Артынан ерді, ізімен жүрді. ~ Қақ алдындаадырналарын шірене тартып садақшылар, одан кейін сұп-суық көк алмастарын көкке көтерген қылышкерлер мен найзагерлер тұрды. Олардың өкшесін баса, кісендеулі құлдар мен олжалар артылған ұзын-шұбақ керуен жүреді. Ә.Кек.  ~ Үлкенге жол беріп, көнбеген соң ақыры әнтек тартына, салам бере ішке енген жігіттің өкшесін баса әжесі де кірді маңдайшадан еңкейіп. С.Үс.

3. Жасы шамалас, жасы таяу адамдар туралы. ~ Ол әкемнің өкшесін басып жүрген аталас ағайыным. Н.Сер. *  Бұлар да біреудің көзінің ағы мен қарасы ғой, осылардың өкшесін басып өсіп келе жатқан өзімнің де қызым бар емес пе, ұят-обал ғой деген ойдан адасып қалғандаймын. Т.Сәу. ~ Осы орайда апамыздың өкшесін басып келе жатқан сіңілісі — Роза апайға тілек білдіру жолын ұсыналық. З.Төл

Жүрісін тоқтатты, аттан түсті. * Сол төрт атты шаттан шығып, ылдиға түсе өкшелерін қадады.Ж.Айм. ~ Зәресі қашқан наварлық оңтайлы шақты таңдады, Жерге қадап өкшесін, құйындайын аунады. Жын ойнақтан ғайып боп жасырынды, жалдады. М.Мақ.

Істеген ісінде немесе тұла бойында, мінез-құлқында әлдебір кемшілік бар д.м. * Біздің елде бастықты сынайтын қауқар қайдан болсын.  Басшының, редактордың, көсемдердің өкшесі қисық деген кісімен шәт-шәлекейі шыға ұрсысып, жаудай жағаласып балам жүр ғой.  Д.Дос. * «Басқан аяғын аңдып, жұмысқа кешігіп келгенін, ертерек сұранып кеткенін… өкшесі қисық болса… аурудан әлденені дәметсе… тіпті әжетхана қағазын жөнсіз пайдаланса… қойшы әйтеуір, қалың дәптер ашып, жаза бер, жаза бер.  Д.Дос. *  … әкім-бастықтың бір ауыз сөзін жерге тастауға еш құдіреті жетпейді: жақсылық жасаған кісіні жүрегіңнің төрінде ұста, бір қайырға — мың мінажат, әкімнің өкшесі қисық деген кісі оңбайды, деген уағыздар өз аузынан шыққан.  Д.Досж.

Құрсақ көтермеді, нәрестелі болмады, бала таппады. ~  Жас та болса кеудесіне жабысып, солып қалған емшектен не сүт шықсын, содан болар, баласы зар жылауық. Өкшесі қанап көрмеген Елизавета Сергеевна қоңыз жұтып қойғандай тыжырынды. Т.Ах. ~ Көжектің кемеліне келген өмірін ойсыратып тұрған бір арман бар еді. Он бес жыл отасқанда әйелінің өкшесі қанап көрмеді.  Т.Ах.

Жанын салып жүгірді, зыр қақты. ~ Әбдіжапардың қызыл қарындашы да, көк қарындашы да Есенқұл сияқты: бастығының даусы зілсіз шықса — керең де, ащырақ естілсе — өкшесі жерге тимей зыр қағып тұр. Қ.Ысқ. ~ Қуанып кеткен Түгел жалма-жан әйелдің арқасындағы қапшыққа жармасты. Қапқа жүн салған сияқты. Жеп-жеңіл. Қуаныштан Түгелдің өкшесі жерге тимей, зыр қақты. Ү.Жәл. ~ — Есің дұрыс па?! Мына жақта жұрт қызылшеке болып жатса!.. Дереу квартбюроға жүгір! Өкшең жерге тимесін!.. Қ.Ысқ.

Өзгеден артық. ~ Ал өзінде жан қалған жоқ байқұстың. Әдетте айтпағанмен, әр әйел өз күйеуінің өкшесінің басқалардан биік болғанын қалайды екен ғой! Ес қалмады шіркінде! С.Нұғ.

Түрегел, орныңнан тұр. ~ — Қан жеген қара ауыздар енді бізге «ақ ауыз» деген атақты таға алмайсыңдар. Көтер өкшеңді. Ана, құдайларыңа айт. Забойдың бәрі тіреусіз құлағалы тұр, тез ағаш берсін, бар, жөнел! Ә.Әб. ~ Биылғы оқу жылының алғашқы қоңырауы соғылмастан бұрын дәл осы орында Сапар дейтін бала отыр еді, Дырдан: — Әй, бала, жалпимай, жоғалт көзіңді бұл жерден, — деп қоңқ етті. — Неге? — деді Сапар жұлып алғандай. — Неге-негеде шаруаң болмасын. Бұл орын мына ағаңдікі, көтер өкшеңді. О.Әуб.

Соңынан қалмай қуды. *  Бұл жолы қанша айбарақ жасағанмен, көпке топырақ шаша алмады. Артынан он-он бес жігіт өкшелеп қуып келеді. О.Сәрс. ~ Күнәһарды иықтан лақтырып ол кенеттен, Самғады төмен жартастан әлдеқалай себеппен; Жылдамырақ өкшелеп ұрыны қуған төбеттен. М.Мақ. ~ Үйге жеткенше әлдекім арт жағынан өкшелеп қуып келе жатқандай болып, сәл аялдаса жон-арқасына келіп жармаса кетердей сезіліп, жауырын ортасы терши шымырлап, буындарынан жан қаша, дәрмені құрып, таусылып бітті. С.Үс. ~ Оспандар Қыстаубай ішінде Сары Сүлеймен ауылын шауып кетті. Оспандарды ала жаздай жау өкшелеп қуып жүрді. Ел ішінен бізден тіл алып тұрды. Ж.Шәк.