ТҰРАҚТЫ ТІРКЕСТЕР

Қандай пайда көресіз, нендей абырой аласыз д.м. * Қартайған шағыңызда бүйтіп көрінгенмен ұстасып не береке табасыз? О.Сәрс. * Он сегіздегі қыз бенен жетпіс сегіздегі қаусаған кемпірдің суретін салыстырып не береке табасыз, не мұратқа жетесіз? Обал емес пе? Ш.Мұрт.

Не де болса шыдармын деп, тәуекелге бару. ~ Тәуелсіздіктің қиын жылдары Премьердің қысталаң шаруасының қиын-түйінін шешу кезінде көзіне түскен деседі, содан осы қызметте тастай қатып, я белбеу кетер, я бел кетер деп кіріскен кәнігі палуандай, қалай шиырып лақтырып тастасаң да жығылмай, сүрінбей, керісінше жоталанып сірескеннен сіресіп отыр деседі. Д.Дос.

Шешуші сәт д.м. ~ Аумаған былтырғы Байбатты жыққан тәсіл. Бұл не бел кететін, не білек кететін, тым аяусыз, қатыгез тәсілдердің бірі еді. Қ.Жұм. ~ — Өздерің пәле қумасаңдар, біз жанжал іздеп тұрғанымыз жоқ. – Ал пәле қусақ ше? – Онда нағыз майдан болады. Бүгін не бел кетеді, не білек кетеді. Қ.Жұм.

Нендей қиындық көрдің д.м. ~ «О, бейшара, бейшара болмасаң, өстермісің?! Осынша сұлулық аурасына көзбе- көз қиянат жасағандай не басыңа күн туды?! » Қ.Жиен. ~ — Сонша ерте оятатын, не күн туды басыңа? Е.Әбік. ~ «Қазақ қазаққа жау» деп ұран көтеретіндей не басымызға күн туды? М.Мағ.

Не абырой көреді; не пайда тапты? * Әбділдә. Дұшпан десең — дұшпанмын. Сенімен дос болған кісі не барқадар табушы еді? М.Әу. * Бейшара, бес жылдың iшiнде төртiншi рет құрсақ көтерiп тұр. Осы иттiң ұрпағын көбейтiп жылда күшiктегенде не барқадар таппақ. М. Дәу. * Былай қарасаң, жә деген жазушы кеудесін қағып қалай мақтанам десе де тақиясына тар келмейтін еңбек. Бірақ мен не барқадар таптым? Т.Сәук. * «Не жақсыңа қуана алмайтын, яки жаманыңды көтере алмайтын жанға шындығыңды айтып не барқадар табарсың. Ішкені ас болмай, түні бойы төсегі мұз болып, дөңбекшіп шықсын, бәлем». М.Қаб. * Бекер келген екенмін деп өкінді. Жүрегін жаралап жасығаннан басқа не барқадар тапты? Т.Сәук.

Бірде олай, бірде бұлай. ~ Көше де Елтайдың көңіл күйіндей не бақа, не балық емес, әрі-сәрі екен. М.Қаб.

Тұрмысқа шықпай отырған қыздарға қатысты айтылатын қорлау, кекету, налу сөз. ~ “Шанышқылының қыздары санды келеді, кере қарыс а… келеді деуші еді, не бай, не құдай алмайтын қыздарыңның біреуін жіберсеңдерші, батсам солардікіне батайын”, деп бұл да тілін ойнатқан. Н.Дәу. ~ Өзі де талайға келіп қалды ғой. Менен үш жас кіші, жиырма сегізде. Не бай алмады, не құдай алмады. Немене, жетісіп жүр дейсің бе. Обал- ақ. О.Бөк.

Атың кім? * Үйiне келсем жан да жоқ, Не аттысың? Атың айт! Не жерлiсiң? Жерiңдi айт! Туған-өскен елiңдi айт! Және мұндай зар қылма, Анық қылып жөнiңдi айт! «БС.Бозжігіт»

Әлде бір жағдайға қызығу ретінде айтылады. ~ Жолдасың жақсы болып, сенің айтқаныңа түсініп, сенімен бірге білімге ұмтылып отырса, не арман бар? Б.Майл. ~ Соған орай өздерін ерекше талайлы, соншама жеңіл сезінген. Жалғыз ұлдары — бар екен. Аман-есен жүр екен. Енді не арман. М.Мағ. ~ – Соғыс… аяғымнан сол соғыста айрылсам не арман еді! – аспанның көзі қанға толып кетті. О.Бөк.

НЕ АРМАН БАР

Біреудің бақытына қызығу, бұдан артық қандай бақыт болады д.м. ~ «Іздегенің табылын, сусының бір қанғанда, Осылай жауап қайтарған не арман бар адамда? Бақытты жан екенсің, ақиқат берген жалғанға! М.Мақ. ~ — Олар — ертедегі жылқылар. Көріп тұрсың, бұлар -шындықтағылар. Осындай аттарды мінген кісіде не арман бар? С.Мұқ. ~ Қайғы-қасқыр талап жесін тоқтыдай, Жесір мұңын еститұғын жоқ құдай. Сені сүйген еркекте не арман бар, Түз құсындай, уа, тәкаппар, тектім-ай?! Н.Айт.

Шара жоқ д.м. * Ауыз дарбаза, Сөз самал, Құдай ұрғанға не амал?! М-М. * «Бөрілермен бірге тұрсаң – бөріше ұлы» – демекші, сендердей жыртқыштарға тап болғасын не амал… Бірақ мен… дайын емеспін… киіну керек… Қ.Русп. ~ Өтірік пәле жапты не амал бар, Зарығып жатыр мұнда талай жандар. Бұл істен қайыр үміт ете алмаймын, Шығып тұр қиыншылық түрлі заңдар. Ж.Шәк.