ӘНЕ-МІНЕ ДЕГЕНШЕ

Сөйткенше болмай; ілезде; көзді-ашып жұмғанша. ~ Әне-міне дегенше көктем өтіп, жаз да келді. Ш.Айт. ~ Тік құлақ‚ сөлпең құйрық овчарка жетектеген үшеу әне-міне дегенше жетіп келді. А.Алт. ~ Тиіп-қашты әңгімемен әне-міне дегенше станцияға жеткен. Т.Сәу. ~ Әне-міне дегенше жүз он жетінші келіп, екінші запас жолға тұрды да, қарама-қарсыдан мұнай тартқан кілең цистерналы состав та жетті. Ш.Айт.

ӘНЕ-МІНЕ ДЕГЕНШЕ Read More

ӘНГЕ ҚОСТЫ

  1. Өлеңді әуенге салып, ән қылып айтты. ~ Ақын мен жыршының арасындағы айырмашылық ақын өлеңді өз жанынан сол сәтінде шығарады (импровизация), ал жыршы көбінесе даяр өлеңдерді әнге қосып айтады. С.Мұқ. ~ Жас ақын ел ішіне әлі тарай қоймаған «Іле сипаты» деген толғауын әнге қосып, шырқай жөнеліп еді. Т.Рыск.
  2. Сезімін, сүйгенін, туған жерін т.с.с. ән қылып жырлады, әнін арнады. ~ Сүйіктісінің зейінділігіне, тапқырлығына ырза болған Қайып: Ақбөбек артық еді-ау ақыл-айлаң, Тар жерде тиюші еді-ау талай пайдаң — деп тамсана әнге қосты. Ү.Жәл. ~ Түн рақатын жаман даусымен өзінше әнге қосқан бір құрбақа қарсы алдымыздан бақылдады. К.Сег.
ӘНГЕ ҚОСТЫ Read More

ӘН КЕРНЕДІ

Әнге бөленді; ән шарықтады. ~ Диктордың сөзі бітер-бітпестен салон ішін ән керней жөнелді: Ән-жүрегім – Астанам,
Жан-жүрегім – астанам, Әлемде жоқ Бас қалам!.. Т.Сәу.
~ Мерей Матьенің тамылжыған тәтті үні жүрек суыра шалықтап шарықтай түсті. Ән кернеп, жалын шарпыған қып-қызыл әлем. Т.Сәу.

ӘН КЕРНЕДІ Read More

ӘМПЕЙЛЕСЕ ҚАЛДЫ

Шүйіркелесті; жақын сырласты; көңілдес болды. ~ Кейбір бозбалалар ауыздары жабысып, әмпейлесе қалыпты. С.Ом.
~ Сенің солармен қалай әмпейлесе қалғаныңа қайранмын! Ғ.Мұст.

ӘМПЕЙЛЕСЕ ҚАЛДЫ Read More

ӘМПЕЙ БОЛДЫ

Жақындасты, жарамсақтанды. ~ Осы ертең өседi-ау, күнiм түсуi мүмкiн-ау деген адамдармен ерте бастан жақындасып, әмпей болып алу Айтуаровтың ежелден бергi әдетi болатын. Бұл – оның әбден меңгерген ғылымы. Т.Сәук.

ӘМПЕЙ БОЛДЫ Read More

ӘМПЕЙ-ЖӘМПЕЙ БОЛДЫ

Етене жақындасты; ауыз жаласты; көңіл жарастырды. ~ Байқайсың ба, биылғы моңғол жағына көшіп барғандарды олар кейін қумай отыр. Жин Шурын үкіметінің Кеңес Одағымен сауда келісімі бар. Моңғол елі де кеңестіктермен әмпей-жәмпей болса керек. Ж.Шәк. ~ Бағланның еті піскенше, секратар мен Қанат әмпей-жәмпей болып, балдырласып жатты. Т.Рыс.

ӘМПЕЙ-ЖӘМПЕЙ БОЛДЫ Read More

ӘМІРКЕН ЕТІК

Әдемі, жылтыр етік. ~ Отряд бастығы қатулана тұрып, әміркен етіктің біз өкшесімен Боқбасарды нақ төстен теуіп жібергенде Боқаң шал қалай құлады. Б.Майл.

ӘМІРКЕН ЕТІК Read More

ӘМІРІН ЕКІ ЕТПЕДІ

Бұйрықты бұлжытпай орындады. ~ Ыбырайым пайғамбар Алланың әмірін екі етпей, Ысмайылды құрбандыққа шалмақшы болып жатқанда, Алладан тағы хабар келді: – Ей, Ыбырайым баланы босат. Оның орнына мына қошқарды шал! – деп аспаннан көк қошқар түсірді. Ш.Мұр. ~ Жоқ, шал. Алла әділ. Ол таққа отырғызу үшін ерік-жігерімді матап, ұзақ сынады, — деді Махмұтдин. Бар азабына төзіп, әмірін екі етпейтінге ғана билік беруге болатынын Жаратқан анық біледі. Г.Бел.

ӘМІРІН ЕКІ ЕТПЕДІ Read More

ӘМІРІ (СУДАЙ) ЖҮРДІ

Билігі өтті; айтқаны болды. ~ Сылдыр-сылдыр ағып жатқан мөлдір бұлаққа да, жасыл-желек арасында мігірсіз шықылықтаған сансыз құстарға да, су үстінен шыр айналып шықпай қойған көк қанат инелікке де оның ешқандай әмірі жүрмейді.Ә.Кек. ~ Одан кейінгі күндер де татар көсемі қатыным бар екен- ау деп елеген де жоқ. Бике оның аяқ басқанын аңдыды. Халқына оның əмірі судай жүретінін аңдады. Ж.Айм.

ӘМІРІ (СУДАЙ) ЖҮРДІ Read More

ӘМІР ҚАТТЫ, ЖАН ТӘТТІ

Өлім қаупінен қорқып әлдебір бұйрықты орындауға мәжбүр болу туралы. ~ Тынышы кеткен солдаттар тыпыршып, қаша жөнелуге шақ тұрады. Бірақ, әмір қатты, жан тәтті, аюды алмай қайтса ұлықтан көретін көресілері де жеңіл соққалы тұрмаса керек. Ғ.Біл.

ӘМІР ҚАТТЫ, ЖАН ТӘТТІ Read More