АЙДЫН ТҰТТЫ

Мақтан етті, сенім артты. ~ Бұл мынандай мұншама пәтуалы, мұншама тындырымды елге қатты таңғалып келеді. Қанша дегенмен өз анасынан шыққаннан шығар. Мұндағы жұрт Жәнібекті әрі айдын тұтып, әрі аяйды екен. Ә.Кек.

АЙДЫН ТҰТТЫ Read More

АЙДЫН ШАЛҚАР КӨҢІЛ

Жүрек жылуы, кеңдігі, жомарттығы туралы. ~ Мынау сарышұнақтай ін қазған тұрмысымызды қолай көрсеңіз, аяқ суытып, дәм татып кетіңіздер. Барымды ірікпесем, жоғымды іздемессіздер. Құдық қылған тірлігім болса да, айдын шалқар көңілім бар. Түсіңіз, шын пейілім осы,– деп қолқа салды. С.См. ~ Мынау сарышұнақтай ін қазған тұрмысымызды қолай көрсеңіз, аяқ суытып, дәм татып кетіңіздер. Барымды ірікпесем, жоғымды іздемессіздер. Құдық қылған тірлігім болса да, айдын шалқар көңілім бар. Түсіңіз, шын пейілім осы,– деп қолқа салды. С.См.

АЙДЫН ШАЛҚАР КӨҢІЛ Read More

АЙДЫНЫ АСТЫ (АСҚАҚТАДЫ)

Ерлігі танылды, абыройы асты, айбыны, сұсы басым болды. ~ Ер болды Аманкелді айдыны асқан, жігіттің бір сырттаны жас
жобарыс. О.Шип. ~ Қалбағай мұны көрген соң тепсініп келіп, күшін жиып алып, екі ұрып жіберіп айдыны аса бастаған жау
даусымен: «Түс!.. Түс!.. Өлесің!» — деді. М.Әу. ~ Бұрын қаланың ең көрнекті жерінде айдыны асқақтап тұратын лениндер,
маркстер, революционерлер мен қызыл командирлер… аядай гүлзардың бұрыш-бұрышынан жетім баладай сығалайды.
Т.Сәу. ~ Таулары шағылғансып кері лықсып қашпас па? Сонда мынау қапияда жандәрмен айла тауып айдындары аса
бастаған ақкөз жау соңдарынан тұра келіп қумас па! Қуды-ақ, анау жұмылған жұдырықтай тас түйін ыдырамас па! Ә.Кек.

АЙДЫНЫ АСТЫ (АСҚАҚТАДЫ) Read More

АЙДАП ӨРГІЗДІ

Өріске шығарды, бақты. ~ Байғабылдың қазіргі күнде айдап өргізіп отырған мың жарым жылқысында менің табан ақым мен маңдай терім бар. С.Ом. ~ Үйдің іші жап-жарық. Таң атпақ түгіл, күн шыққан, Ауыр кирзо етігін тарп-тарп басқан төртбақ қызыл сары кемпір үй сыпырғалы келіпті. Қотанда жусап жатқан сиырды айдап өргізгендей әркімді аяғымен бір теуіп, сыпырғымен ұрын, оятып жүр. Б.Соқ. ~ Бір өзі елу нар өгіз, екі жүз бұзаулы сиыр, үш жүз жылқы, мың қаралы қой, бес жүз бас шошқа айдап өргізіп, мыңғырған малын қаладан аулақтағы заемкада бағатын. С.Ом.

АЙДАП ӨРГІЗДІ Read More

АЙДАҺАРДАЙ (АЖДАҺАДАЙ) ЫСҚЫРДЫ

Адам шошырлық дауыспен қорқытып-үркітті, мысын басты. ~Тарылмады қарасаң, Қосайдың батыр тынысы. Жауар бұлттай түнерді, Айдаһардай ысқырды, Ен қалмақты тықсырды. БС «Қосай б.» ~ Болыңдар! Жөнеңдер, тез! Жоғалыңдар! — деп ат үстінен айдаһардай ысқырған полицейский урядниктің сілтеген қамшысы бұлттан жарқыраған найзағайдай ирелеңдеп, талайдың арқасын тіліп түсті. С.Мұқ. ~ Ал тапа-тал түсте, халық көзінше, айдаһардай ысқырып, бетіне жан қаратпай тұрған Бердібекті өлтірсең – онда бір сәрі. І.Ес. ~ Қызылқұм аждаһадай ысқырды. О.Бөк.

АЙДАҺАРДАЙ (АЖДАҺАДАЙ) ЫСҚЫРДЫ Read More

АЙДАП ӨРГІЗІП, ИІРІП ЖУСАТТЫ

Емін-еркін биледі, ойына келгенді істетті. ~ Айдап өргізіп, иіріп жусатып күнелткен төрт түлік малына қатерлі, он екі жылда
бір айналып, көбінесе тегін кетпейтін сұм қоянды аман өткізіп, байдың баласының пейілі кеңіп, байға жарлы теңеліп,
жайлауында жадырап, өзінше өзінен бақытты жұртты білмей рақат ғұмыр өткізіп, тып-тыныш жатқанында өрттен шошынып
оянғандай бір күйге ұшырады халық… Халқын бір уыс қылды, кең дүниесін тарылтты. Жүрегіне найзадай тиді. М.Дул. ~
«Бостандық!», «бостандық!» дегенмен мұның бірі болды ма? Әлі бізді ертелі-кеш қойдай түгендеп, айдап өргізіп, иіріп
жусатпай ма? Сотник, десятник, городовойлардың бәрі де баяғы күйінше жігіттерді жүргізіп, барып тұрған жоқ па? І.Жан. ~
Бұл болыс жігіттерге таныс. Марданға мәлім. Өткен жылғы өзін ұстатып жіберетін Асылбек. Болыс бұл елді қашаннан бір
шыбықпен айдап өргізіп, иіріп жусатады. І.Жан.

АЙДАП ӨРГІЗІП, ИІРІП ЖУСАТТЫ Read More

АЙДАҺАРДАЙ АҚЫРДЫ

Зәрлене айғайлап, сұс танытты, зәрені алды. ~ Айдаһардай ақырып, Аруағымды шақырып, Көк толқындай суылдап, Көк тұлпардай зуылдап, Алдадан медет сұрайын, Əңгіме–дүкен құрайын! Ж.Айм. ~ Қауқарсыз қара халықты айтасыз, өз келесiне келгенде айдаһардай ақырып, аузынан жалын шашып тұрған билеушi таптың бейшаралық айнасы. Әйтеуiр бiзден сөз қалмасын деп жазып отырыңыз. М.Мағ. ~ Әйелдің қылығы деген қылғындыра салатын қылбұраудың сыпайы түрі секілді сойқан ғой. Әлгіндегі айдаһардай ақырып тұрған ағамыз тойған қозыдай монтиды да қалды. О.Әу. ~ Қазақтың «қап» дегені Кавказ серік, Тәңірім, сұлу биік еткен ерек. Ақырып айдаһардай жүз толғанып, Тауды бұзып, тас жарған долы Терек. А.Аб.

АЙДАҺАРДАЙ АҚЫРДЫ Read More

АЙДАП САЛДЫ

Біреуді біреуге өшіктірді, шағыстырды; әлдебір жөнсіз іске итермеледі. ~ «Тостағанды иіскедің» деп айып таққанына қарағанда, өлеңшілік өнерін әлі ұмыта алмай жүрген кеспектей қарындасын кесапат қонағына қарсы айдап салып отырған Андастың өзі болғаны да! Сонда сырты — күлім, іші — жылым мырзаның діттеген жері қайсы? О.Сәр. ~ Жаңа шаңырақ көтерген елдің іргесін бекітуге мүмкіндік бермей құртып жіберуді көздеген табғаш билеушісі «жабайыны жабайының қолымен құрту» саясатымен түркілерге көрші тоғыз оғыз халқын айдап салды. БАҚ ~ Жақан екеуміз осылай паркті бірқауым араладық. Бірімізді біріміз түртпектеп, айдап саламыз. Б.Соқ.

АЙДАП САЛДЫ Read More

АЙДАҺАРДАЙ АУЗЫН АШТЫ

Жұтып қоярдай болды. ~ Атпа, атаман! – деп Бәкей бақырып келеді: – Атын өлтіресің! Тірідей ұстайық! Міне. Бітті. Қадыр тоқтады. Құз айдаһардай аузын ашты. Қараңғы аузын. Аты пысқырды, ыршыды. Ж.Айм. ~ Ақтарылған, қарауытқан, опырылған көр, жыртылған кебін, домаланған ақсақалды атайдың басы, уілдеген жел, құлазыған мола, алласына сыйынған екі адам Əбежанды да аз ойландырды. Ажал айдаһардай аузын ашқандай болды. Əйтсе де ақылынан танған жоқ. Ж.Айм.

АЙДАҺАРДАЙ АУЗЫН АШТЫ Read More

АЙДАП ШЫҚТЫ

Қуып жіберді, желкелеп шығарды. ~ Милитсионерді шақырып алып, айдатып жуандар тобына қосқызды. Жағасына күміс түйме таққан бір жігітті тағы айдап шықты. Ж.Айм. ~ Бірақ Лене əкесін бет бақтырмай үйінен айдап шықты. Шал иығын тулатып: «жылансың, деген жыланның өзісің! » деп күңкілдеп өкше көтерді. Ж.Айм. ~ Мәнтай аңырайып тұрып қалды. — Сендерге не жоқ, шығыңдар,- деп үлкендердің бірі бізді үйден айдап шықты. Т.Әб. ~ Маған Қасенбай, Қаңтарбай, Рамазан, Бәжендер болысып еді, оларды түріп айдап шықты. С.Ом. ~ Мұнай таситын бір жергілікті жігіт машинасын бір– ақ адым артқа қойып еді‚ сол күні жұмыстан айдап шықты. Қ.Түм.

АЙДАП ШЫҚТЫ Read More