АЙҒЫР ТОП

Көп адам, ірі топ. ~ Сары ала шатырдың іші толы адамның ешқайсысында үн жоқ. Осы бір тізерлесе тізілісіп қалған айғыр топ екі адамның егесін емес, екі төбеттің таласын көріп отырғандай ынт-жынттары кетіп, телмірісе қалыпты. Ә.Кек. ~ Шүңірек көк көзінің шалғайына саулаған ащы терді шынашағымен қағып жіберіп, қайқақ төсіне төгіле құлаған жирен сақалды бір сипап қойып, есіліп сөйлеп отырады. Оның соңында да — айғыр топ қошаметші. Оның да еститіні — тек қолпаш. Ә.Кек.

АЙҒЫР ТОП Read More

АЙҒА ТАЛПЫНДЫ (ҰМТЫЛДЫ)

Дәмесі тым жоғары болды; қолын тым алысқа созды; арманы биік болды. ~ Шеш көңлімнің жүмбағын, Әлде бәрі алданыс. Жас жүрек жайып саусағын, Талпынған шығар айға алыс. Абай. ~ Асқаралы шыңдарға шығара ма өлеңім? Жан дертімді асқынған, жырмен емдеп келемін. Аспан асты тарлық қып, Айға ұмтылды арманым, Апа, Сізге алғаусыз сырымды айтсам деп едім. А.Бақт.

АЙҒА ТАЛПЫНДЫ (ҰМТЫЛДЫ) Read More

АЙҒЫР ҮЙІР ЖЫЛҚЫ (ҚЫСЫРАҚ)

Бір үйір (20-30 шамалас) жылқы. ~ Айғыр үйір жылқыны жұта салатын Бөленге жүздеп қой, маталған түйелерді айдап келіп жатқан жоқ па? Ә.Шәр. ~ Жалғыз түп қана шиіне Айғыр үйір жылқы ығар. Сондай шүйгін шөбі бар, Көшудің соған жөні бар. І. Жан. ~ Қара аттың соғыста шекесіне сойыл тиіп, басы жарық боп түскен екен. Сонда да Құнанбай қызығып, Сүйіндіктен сауғаға сол атты сұрата жібереді. Бірақ Бостан дегеннің ауылы Сүйіндіктің бір айғыр үйір қысырағын апарып сойып алған. Т.Жұр.

АЙҒЫР ҮЙІР ЖЫЛҚЫ (ҚЫСЫРАҚ) Read More

АЙҒА ҰМТЫЛДЫ

~ Ақын да бір бала ғой айға ұмтылған, Еркімен өзі ақ отқа барады да. Жай тақтақ жабайыдан жол қалғанда, Қанды ор боп ақын жолы қалады да. М.Жұм.

АЙҒА ҰМТЫЛДЫ Read More

АЙҒЫР ҮЙІРГЕ ТҮСТІ

Үйіріндегі биелерді ұрықтандырды. ~ Келеге түспес бура, Керенау тартады. Үйірге түспес айғыр, Саяққа тартады. М-Мәт. ~ Үш-төрт үйірің – жүз қаралы тұяқ. Сонда баптау тұрғысынан алғанның өзінде бірінен-бірі жүз есе қымбат. Айғыр өзі үйірге түсіп, жиырма-отыз биені өзі қайырып, өзі иелік етпеген соң, «асыл тұқым» аталған жылқы табиғи өсім бере алмайды. Олар тіпті көбеймейді. Ж.Баб.

АЙҒЫР ҮЙІРГЕ ТҮСТІ Read More

АЙҒА ШАБЫНДЫ (ШАПШЫДЫ)

Кеудемсоқ, тарпаң. ~ Мейрамханада білді – Бас сәулетші-екең қарадай айға шабынған – әрі сері, әрі сыпа, әрі жігітшілігі асып-тасқан өнерлі болып шықты. Д.Дос. ~ Сөйтіп мына қазық жұтқандай қақшиған асау жүнін оңдыртпай бір жыққысы келді. Әйтсе де бұндай айға шапшыған асаулардың талайын ет комбинатына өз көзімен аттандырған Торшолақ ашуын сабырға жеңдіріп, тәсілге көшті. С.Ел.

АЙҒА ШАБЫНДЫ (ШАПШЫДЫ) Read More

АЙҒА ШАПТЫ

Қолынан келмейтін іске талпынып, босқа әуре болды, көтере алмайтын шоқпарды беліне байлады д.м. ~ «Арыстан айға шабамын деп, аяғын сындырыпты», қолдан келмес жұмысқа ұмтылам деп, біз де сондай мәрт болып жүрмелік. Ж.Айм. ~ Есте болу керек: арыстан айға шапса, мерт болмақшы, өтпес жарлық бойға қорлық болмақшы. М.Жұм. ~ Үйтсе де «айласыздық батыры айға шабады» дегендей болмай-ақ, Әділдің жанын тілеп қана болыспен жақын кісімсіп, анау елмен жарастырсам қайтеді деп отырмын. Шәк. ~ Бойын намыс қысқанда тайсақтамай, Мерт боларын білсе де Айға шапқан. Р.Нияз.

АЙҒА ШАПТЫ Read More

АЙҒАЙ САЛДЫ

Қатты дауыстады, шаңқ етті. ~ Сөйтіп тұрып Жаңабай жағына қарап: — Уа, ағайым! Сайлауда Текебайға дауыс беріңдер! Мен қойдым дауысқа түскенді! — деп айғай салған. Б.Мом. ~ Акбас бүркіт қуанғаннан айғай салды. Шаңкылдаған ащы дауыс тау мен тасқа, шың мен шыңырауға, жартастар мен шатқалдарға соғылып, жаңғырып жатты. С.Дос.

АЙҒАЙ САЛДЫ Read More

АЙҒАЙ САЛЫМ ЖЕР

Адам дауысы жететін қашықтық мөлшері. ~ Қалың жыныс, орманды өзен алқабы қарауытып, үрейлі көріністер ербиеді. Айғайсалым жерде орман мекемесінің қарағай кескен жұмысшылары, дули бастаған. Т.Рыс.

АЙҒАЙ САЛЫМ ЖЕР Read More

АЙҒАЙҒА АТТАН ҚОСТЫ

Дүрліге шуласты, азан-қазан болды, дауды, қақтығысты өршелендіре түсті.
~ Төбелес әбігерімен бөркінің қайда қалғанын аңғармаса керек. Оның артынан кірген жастау жігіт «ойбай өлтірді, өлтірді»
деп айғайға аттан қосады, бірақ арғы жағында ешбір зіл жоқ сияқты. Б.Қыд. ~ Жайдарылық әкелдім, Тынысы кең,
Қорқытпайтын қоқаңдап қылышымен. Шаш ал десе бас алып қайсы істе де, Айғайға аттан қоспайтын құры сүрен. Е.Нүс. ~
Айғайға аттан қосып, күні бойы көшені басына көтерген бұл азаматтар жылдар бойы жабайы сауданың көрігін қыздырып
келген. БАҚ. ~ Атқанда да оқ түнге тимесе, мыңға тимес еді. Өйткені аспан бұлтты, түн тым қараңғы болатын.
Қашқындардың артын ала шапқан мен әдейі мүдәйілік жасап, айғайға аттан қостым. Б.Қыд.

АЙҒАЙҒА АТТАН ҚОСТЫ Read More