АЙҒЫР ҮЙІРГЕ ТҮСТІ

Үйіріндегі биелерді ұрықтандырды. ~ Келеге түспес бура, Керенау тартады. Үйірге түспес айғыр, Саяққа тартады. М-Мәт. ~ Үш-төрт үйірің – жүз қаралы тұяқ. Сонда баптау тұрғысынан алғанның өзінде бірінен-бірі жүз есе қымбат. Айғыр өзі үйірге түсіп, жиырма-отыз биені өзі қайырып, өзі иелік етпеген соң, «асыл тұқым» аталған жылқы табиғи өсім бере алмайды. Олар тіпті көбеймейді. Ж.Баб.

АЙҒЫР ҮЙІРГЕ ТҮСТІ Read More

АЙҒА ШАБЫНДЫ (ШАПШЫДЫ)

Кеудемсоқ, тарпаң. ~ Мейрамханада білді – Бас сәулетші-екең қарадай айға шабынған – әрі сері, әрі сыпа, әрі жігітшілігі асып-тасқан өнерлі болып шықты. Д.Дос. ~ Сөйтіп мына қазық жұтқандай қақшиған асау жүнін оңдыртпай бір жыққысы келді. Әйтсе де бұндай айға шапшыған асаулардың талайын ет комбинатына өз көзімен аттандырған Торшолақ ашуын сабырға жеңдіріп, тәсілге көшті. С.Ел.

АЙҒА ШАБЫНДЫ (ШАПШЫДЫ) Read More

АЙҒА ШАПТЫ

Қолынан келмейтін іске талпынып, босқа әуре болды, көтере алмайтын шоқпарды беліне байлады д.м. ~ «Арыстан айға шабамын деп, аяғын сындырыпты», қолдан келмес жұмысқа ұмтылам деп, біз де сондай мәрт болып жүрмелік. Ж.Айм. ~ Есте болу керек: арыстан айға шапса, мерт болмақшы, өтпес жарлық бойға қорлық болмақшы. М.Жұм. ~ Үйтсе де «айласыздық батыры айға шабады» дегендей болмай-ақ, Әділдің жанын тілеп қана болыспен жақын кісімсіп, анау елмен жарастырсам қайтеді деп отырмын. Шәк. ~ Бойын намыс қысқанда тайсақтамай, Мерт боларын білсе де Айға шапқан. Р.Нияз.

АЙҒА ШАПТЫ Read More

АЙҒАЙ САЛДЫ

Қатты дауыстады, шаңқ етті. ~ Сөйтіп тұрып Жаңабай жағына қарап: — Уа, ағайым! Сайлауда Текебайға дауыс беріңдер! Мен қойдым дауысқа түскенді! — деп айғай салған. Б.Мом. ~ Акбас бүркіт қуанғаннан айғай салды. Шаңкылдаған ащы дауыс тау мен тасқа, шың мен шыңырауға, жартастар мен шатқалдарға соғылып, жаңғырып жатты. С.Дос.

АЙҒАЙ САЛДЫ Read More

АЙҒАЙ САЛЫМ ЖЕР

Адам дауысы жететін қашықтық мөлшері. ~ Қалың жыныс, орманды өзен алқабы қарауытып, үрейлі көріністер ербиеді. Айғайсалым жерде орман мекемесінің қарағай кескен жұмысшылары, дули бастаған. Т.Рыс.

АЙҒАЙ САЛЫМ ЖЕР Read More

АЙҒАЙҒА АТТАН ҚОСТЫ

Дүрліге шуласты, азан-қазан болды, дауды, қақтығысты өршелендіре түсті.
~ Төбелес әбігерімен бөркінің қайда қалғанын аңғармаса керек. Оның артынан кірген жастау жігіт «ойбай өлтірді, өлтірді»
деп айғайға аттан қосады, бірақ арғы жағында ешбір зіл жоқ сияқты. Б.Қыд. ~ Жайдарылық әкелдім, Тынысы кең,
Қорқытпайтын қоқаңдап қылышымен. Шаш ал десе бас алып қайсы істе де, Айғайға аттан қоспайтын құры сүрен. Е.Нүс. ~
Айғайға аттан қосып, күні бойы көшені басына көтерген бұл азаматтар жылдар бойы жабайы сауданың көрігін қыздырып
келген. БАҚ. ~ Атқанда да оқ түнге тимесе, мыңға тимес еді. Өйткені аспан бұлтты, түн тым қараңғы болатын.
Қашқындардың артын ала шапқан мен әдейі мүдәйілік жасап, айғайға аттан қостым. Б.Қыд.

АЙҒАЙҒА АТТАН ҚОСТЫ Read More

АЙҒАЙ-СҮРЕН (АЙҚАЙ-СҮРЕН) КӨТЕРДІ (САЛДЫ)

Қым-қуыт шу көтеріп, атой салды, ұрандатты. ~ Қарсы жақтағы жауда бір төбеге шоғырланып айғай-сүрен көтерді. Б.Жұм.
~ Ауылды үркітіп, айғай-сүрен салады. Ел жиналып кетеді. Ж.Сәм. ~ «А, Құдайлап» орнынан тұрып, жотаның басынан айқай-сүрен көтеріп, тымағын бұлғап ауылдағыларды шақырды. Ғ.Біл.~ Біз үйден шыға бере, күзетшілер ‹‹қашты›› деп айғай-сүрен салып хабарлайды. Б.Жұм. ~ Жаңа бұларды байқап қалған қуғыншылар ұран тастап, айғай-сүрең сала шапқан. С.Дос.

АЙҒАЙ-СҮРЕН (АЙҚАЙ-СҮРЕН) КӨТЕРДІ (САЛДЫ) Read More

АЙҒАЙ-ҰЙҒАЙ (БОЛДЫ)

~ Лезде ауыл айғай-ұйғай болды. Дүсірлеп, шұрқырасып жылқы да келіп қалды. «Жүгір! Мін! Жүген, жүген!» деген дауыс естілді. Ж.Айм. ~ Роберт бір сәт сигнал күткен спортшыдай қатып қалды да, кілт бұрылып, асфальт көшені тарсылдатып қаша жөнелді. Тарс етіп мылтық атылды. Айғай-ұйғай, шырылдаған ысқырық… Т.Әб.

АЙҒАЙ-ҰЙҒАЙ (БОЛДЫ) Read More

АЙБАТ ҚЫЛАР

Сес көрсетіп, мінез танытар. ~ «Мына бастық оңбаған, орнынан алынсын!» – деп жақ ашып, айбат қылар біреу жоқ. Соғыс заманы. Ш.Мұр. ~ Олар жоқ қой. Сәл-пәл айбат қылар Дүйсенбайдың өзі бас сауғалап, темір жолдың жұмысына кіріп кетті. Ш.Мұр.

АЙБАТ ҚЫЛАР Read More