ӘРІ-СӘРІ КЕЗЕҢ

Аласапыран, күні ертең не болары дүдамал уақыт. ~ Өзі біртүрлі жігіт. Ауылдастары түсіне алмады. Осындай әрі- сәрі кезеңде өлмелі әке- шешесін Алматыға көшіріп әкетпекші. Қ.Түм.

ӘРІ-СӘРІ КЕЗЕҢ Read More

ӘРІ-СӘРІ (БОЛДЫ)

Екі ұдай, дел-сал күй. Не істерін білмей дағдарып, басы қатты. ~ Қамкөңіл Гүлнаш бір ауық аяп кеткендей де еді. Бірақ ол әрі-сәрі боп, толқып, дағдара бастағанда, сыртта Құтжол шәу ете қалды. Т.Әл. ~ Батылдығың қайда? Әрі-сәрі боп жүре бермекпісің? Іштен желініп, құрисың ғой. М.Сүн. ~ Зағипа шығып кеткеннен кейін де Әсет көңілі әрі-сәрі боп тұнжыраған бейжай күйде қалды. С.Мұр. ~ Өстіп әрі-сәрі боп жүргенімде бір күні әкем жетіп келді. Н.Сер. ~ Екеуі абыржып қалды. Дәурен ып-ыстық қолымен білегімнен ұстай алды. Салондағылар әрі-сәрі. М.Қаб. ~ Шақалақ ақынның: «Тазы емес, төбет емес дүрегейім, Айрандай жаңа ұйыған кілегейім» деген елеңін естуің жоқ па еді? — деп сұрайды. — Естуім жоқ. — Естімесең, дүрегей деген сол. О да емес, бұ да емес, әрі-сәрі деген сөз. Т.Әл.

ӘРІ-СӘРІ (БОЛДЫ) Read More

ӘРІ-БЕРІДЕН СОҢ

  1. Керек болса, тіпті д.м. ~ « Расында менің де әрі-беріден соң, адам боп жаралғалы арыла алмай келе жатқан жауым осылар.» Р.Рай. ~ Жайлауға шыққан соң үйленсе көңілдері елегзитіндей, зерігетіндей болып жүргені де әншейін ғана нәрсе екен… Әрі-беріден соң кейде апасы да артық болып көрінеді. Т.Нұрм.
    ~ « Өсти берсек, балам, қазақ болмай қаламыз, әрі-беріден соң. Қарғысына ұшыраймыз ата-бабаның». Н.Дәут.
  2. Бірер уақыттан кейін. ~ Отты сөндірмейді, көміп қояды, сөніп қалса қайта тұтандыра алмаймыз деп қорқып, күндіз ересектері аңға, жеміс тере кеткенде, балаға отты күзеттіріп кетеді. Әрі-беріден соң жабайылар отқа тамақ пісіріп жейтін болды. А.Байт. ~ Пристав бізді Кравченковқа жіберді. Келдік. Келісімен мені екі солдат бағынға алды. Әрі-беріден соң Кравченков шақырып, жауапқа алды. І.Жан. ~ Нағашы апасының атын өрнектеп жазып сыйлаған естелік сыйлықтарды шаң басып тұр, бір шетте үйілген кітаптар мен ескі журналдарды ақтаруға жүрегі дауаламады, әрі тас үй әжептәуір суық екен, әрі-беріден соң бойы тоңази бастады. Ж.Шам.
ӘРІ-БЕРІДЕН СОҢ Read More

ӘРІ-БЕРІ ОЙЛАНДЫ

Ұзақ ойланып, толғанды. ~ Өстіп жүргендерінде күз келіп, қылмысты істер қысқартылып, елге қайтатын күн туады. Қайтарында Құнекең әрі– бері ойланып, қысылтаяң кезде жолдас болған Әйбәтті оңаша жеке үйге орналастырады. Т.Жұр. ~ Әрі-бері ойланып, мүмкін бүгін күні бойғы сәтсіздіктерден кейін санам сансырап, бөгде көшеге түсіп кеткен шығармын деген тоқтамға келдім. М.Рам.

ӘРІ-БЕРІ ОЙЛАНДЫ Read More

ӘРІ-БЕРІ ҚАРАДЫ

Басынан аяғына шейін қарап шықты. ~ Бір айдан кейін қарт профессор дәрігерге барды. Ол әрі–бері қарап: − Міне, енді сені емдеуге болады,– деді, − Алты айдан кейін операда князь Игорьдің да ариясын айтуға жарап қаласың! І.Ес.

ӘРІ-БЕРІ ҚАРАДЫ Read More

ӘРЕҢ ДЕГЕНДЕ

Әзер-әзер; бар күшін сарп еткенде ғана деген мағынада.
~ Ұлпан әуелі оның өкшесіне шығып, жағасынан тартып әрең дегенде қолы мойынға іліккен соң: — Енді тұр! — дейді. Ғ.Мүс. ~ Бір қалыпты көлік тербелісінен Самат ұйықтап кетті. Түс. …Биік таудың басына қара терге малынып, әрең дегенде өрмелеп шығып, ұшар ұшынан жалаң қолмен тырмалап, тұма көзін ашуға кірісті. З.Төл. ~ Сонда қыстай жемде, жаздай бос жүрген екі торы бар. Соны сұрап бер деп жалынады. Ол көнбейді. Майы деп Әбітай қолына ақша қыстырады. Қойшы әйтеуір, өліп-талып әрең дегенде сұрап алып, Торғын екеуі түн ішінде шайқалтып келе жатады. К.Қаз.

ӘРЕҢ ДЕГЕНДЕ Read More

ӘР ШӨПТІҢ БАСЫН БІР ШАЛДЫ

Не болса соны әңгіме қылды, бет алды сөйлеп кетті. ~ Қара қыз қара жапырақтатып, әр шөптің басын бір шалып, тағы да тантып кетті. Т.Рыс. ~ Түстік қанаттағы орман ішінен ши қалпақ, шолақ көйлекті жирен сақал орыс жігіті көрінді. Әр шөптің басын бір шалып, көк шалғынды шиырлап, қағазға бірдеңені түрткілеп жазып жүр. Ә.Асқ. ~ Өтегеннің бір сөйлесе тоқтамай, әр шөптің басын бір шалып, сырқырата беретінін бұрыннан білетін Ақтоты, енді оны еркіне қоя бергісі келді бір сәтке. Т.Рыс. ~ Жеткізетін жақсы хабарың болса, айт. Әр шөптің басын бір шалмай,- деп Ақтоты, Қымбатқа қарап, қабағын көтеріп қойды. Т.Рыс. ~ Қаза берсек, қайсы заманнан да мін шығады… Саркемпір мен Ақтоты әр шөптің басын бір шалып, бұл жолы көп- көрім әр қиырдан әңгіме шертті. Т.Рыс.~ Саркемпір мен Ақтоты әр шөптің басын бір шалып, бұл жолы көп- көрім әр қиырдан әңгіме шертті. Т.Рыск.

ӘР ШӨПТІҢ БАСЫН БІР ШАЛДЫ Read More

ӘР ХАННЫҢ ТҰСЫНДА БІР СҰРҚЫЛТАЙ

Әр кезде билікті сағалаған, биліктің сөзін сөйлейтін қызыл тілді қайраткерлер болады д.м.~ Керей Ертісті сағалаған. «Әр ханның, тұсында бір сұрқылтай» (сөзуар) болады дегендей, Жәнібек ханмен тұстас Жиренше атты шешен болғаны туралы, оның тапқырлығы туралы қазақ арасында толып жатқан аңыздар, әңгімелер бар. С.Мұқ. ~ «Əр ханның тұсында бір сұрқылтай» дегендей, Ғылым академиясында істейтін Сəмсүгір Сұршин деген байырғы большевик Мұхтар Əуезовтің ата– дұшпаны деп еститінбіз. З.Қаб.

ӘР ХАННЫҢ ТҰСЫНДА БІР СҰРҚЫЛТАЙ Read More

ӘР САҚҚА ЖҮГІРТТІ

Неше түрлі ойлар кеп, көңілі бұзылды; ойы сан құбылды; сан түрлі жорамал айтты. ~ Шаһардың халқы мынау жұмбақ мұнараны әлдеқашан-ақ сан саққа жүгіртіп қойған. Ә.Кек. ~ «Әй, жұртта да иман жоқ–ау, – деді ішінен кейігендей болып. – Осы Өлместі бәк–шәк деп, өсек қылып, сыртынан сан саққа жүгіртеді. Біреудің аузындағы ырысын тартып алып жүр ме екен бұл сонда? Т.Әбд.

ӘР САҚҚА ЖҮГІРТТІ Read More