БАЛ ЖАЛАСТЫ

Татулық, етене жақындық туралы. ~ Сол ұрымен осы күнде бал жаласқан құда болып отыр. М.Әу. ~ Туған тілді үй болғанда үйрендім, туған тілді салғыласып үйрендім, Туған тілді бал жаласып үйрендім, туған тілді көші-қонда үйрендім… Ж.Баб. ~ Ендеше, еретіндер екшеле бер, Арыстан, айыпанжы ескере бер. Құда боп, бал жаласып біз қайтайық, Десеңші бұл сапарға дес бере гөр… М.Әу. ~ Сөйтіп, патша мен балықшы шал бал жаласқандай тату болады да, бір дастарханнан ас ішіп, әңгіме дүкенін құрып жата береді. ҚЕ.

БАЛ ЖАЛАСТЫ Read More

БАЛ АШТЫ

а) Құмалақ не картамен не жұлдыздарға, алақанға, жауырын сүйекке т.т қарап біреудің алдын болжап, сәуегейлік қылу туралы. ~ Құсайынның балгер екенін білген соң гарнизонның бастығы жас жігіт қуанып ұстай алыпты: — Жақсы болды ғой, кәнеки, маған қазір бал ашып берші, — депті. С.Сей. ~ Сырласқаны көк аспан, Жұлдыз қарап, бал ашқан Тәуіп екені тағы бар. М.Жұм. ~ Жаңа туған айдың жатысына қарап, болашағын болжау хақында. ~ Жоқ. Əуелі мен сенің еркек екеніңді білгім келеді. Мен əлі-ақ білем… Тоғайға барған соң, – деп тісінен сыздықтатты да жаңа айға қарап бал ашып жатқан əйелдерге жүгіріп кетті. Ж.Айм. ~ Тер жапқан терезеден тағы да біреу сығалағандай болып еді. Келіншек тіксініп қалды. Жабықтан карта алып бал ашты. Қ.Ысқ. ~ Гүлсім басқалар сияқты қойдың құмалағымен бал ашпайды. Гүлсімдікі лобия. Ш.Мұр.
ә) Сырттан тон пішті, долбарлап айта салды; жорамал жасады. ~ Жаназаға жиылған жұрт о жер, бұ жерде топтанысып отырғанда, бұл оқиға жайынан неше түрлі бал ашып, аңыз қылысты. Ж.Айм. ~ Бұл сайлауыңа тұяқ қыбырлатқан қатынасым жоқ. Адасып, бал ашпай, жайыңа отыр! – деп тағы күлдi. М.Әу. ~ Өй, бүйтіп бал ашып бас ауыртқанша, шақыр анау Құнафия шалды. М.Қаб.

БАЛ АШТЫ Read More

БАЛ АЛЫСТЫ (БАЛ БЕРІП, БАЛ АЛЫСТЫ)

Махаббаттың қызығына берілді. ~ Көкке тиген биік тау Құшақтасқан тұманмен, Қосылысып есен-сау, Бал алысқан құмармен. М.Жұм. ~ Жалын атқан еріндер бір-бірінен бал алып, бал берісіп жатқанда, тесірейе қараудан қаймыққан жартыкеш ай бір үзім қоңыр бұлттың тасасына кіріп жасырына қалады… Б.Соқ.

БАЛ АЛЫСТЫ (БАЛ БЕРІП, БАЛ АЛЫСТЫ) Read More

БАЛ-БҰЛ ЖАНДЫ (ЖАЙНАДЫ)

Жүзі ерекше нұрға бөленіп, шырайланды. ~ Келеді, кетеді, анда-санда дос қыздары телефон шалады. Ондайда бал-бұл жанып, құлпырып кетеді. М.Қаб. ~ Күлім-күлім етіп, кездемені кеудесіне басты. Әкесіне де, шешесіне де бал-бұл жанып қарай берді. К.Қаз. ~ Бөлмеге қайта кірген Мәрия айнаның алдына келіп сылана бастады. Ұйқысы қанып, салқын сумен жуынғанға өңі бал-бұл жанып, шырайлана түскен. Қ.Жұм. ~ Тотияның күлімдей салатын әдеті еді. Ал мына таңда қызыл шырайлы домалақ беті ерекше бал- бұл жайнайды. Ш.Мұр.

БАЛ-БҰЛ ЖАНДЫ (ЖАЙНАДЫ) Read More

БАҚЫТЫНА ҚАРАЙ (ОРАЙ)

Жолы болып, бағы жанып д.м. ~ …сүйінші сұрап алақайлаған адамдай, тізгінді жібере салып, екі қолын аспанға жайды, жайды да ұшып түсті, қалай ғана аттан ұшып түскенін өзі де сезбей қалды, бақытына қарай еш жері зақымданған жоқ, ауырған да жоқ … Ә.Тар. ~ Беті бері қарамай тұр-ау Мариямның. Қайдам… Кішкентай күшіктерінің бақытына қарай адам боп кетсе жарар еді, – деп шүңкілдесіп, менімен тілге келгенше болған жоқ, анамның кірпіктері көтеріліп, көзі кең ашыла беріп, маған тесіле қарады. С.Жүн. ~ Түрткілеп келіп тұрған, айтылуға әзір, парасаттың мөлдір бұлағы екенін қайдан білейік. Осы қайдан білейік қой түбімізге жетіп жүрген. Ал білу керек-ақ. Бұл таламдағы небір дарындар, бақытына орай, кезінде өзі секілді дарындарға кездескен. К.Қаз.

БАҚЫТЫНА ҚАРАЙ (ОРАЙ) Read More

БАҚЫТЫН БАСҚА ТЕПТІ

Бағаламады, құндай білмеді, өз бақытынан өзі безді. ~ Қазақ өзiн космосқа көтерген Құдыреттiң қадырын бiлген жоқ, бақытын басқа тептi. Т.Сәу. ~ Үрия. Ендеше білгенді тыңда! Өзі келген бақытты басқа теппе, көкешім. Осы ауданда Қалабайдай жан бар ма: сымбат қандай, түр қандай, көркіне кісі тойғандай. Ә.Тәж. ~ Көрдің бе мынау иттің басынғаны-ай, Түсірсек екен мұның бәсін қалай! Бейшара-ай, өз бақытын басқа тепкен Қасиетін не құндамай, не сыйламай. К.Мырз. ~ Осыдан екі жыл бұрын сәті түскен. Содан бері ол менің қызым. Жиырма күн болып қалды, бақытын басқа тепті. А.Нүс. ~ Еркек шіркін жалынан сипаса, жанына торсық байлатпастың тап өзі: бақытын басқа теуіпті, ақымақ айғыр! М.Қаб.

БАҚЫТЫН БАСҚА ТЕПТІ Read More

БАҚЫТҚА БӨЛЕДІ (БӨЛЕНДІ)

Қуанышқа кенелтті, рахат сезімін сыйлады. ~ Ай сәулесі түнгі ұйқыны күзетіп, бақытқа бөлейді. Б.Мом. ~ Мұндай жексұрынға керегі осы, өзінен басқалардың қасіреті оларды бақытқа бөлейді. Дж.Сэл. ~ Достық – адамдарға шынайы сезім шуағын, көңіл қуатын жеткізетін, бақытқа бөлейтін нәрсе. Ә.Ысқ. ~ Бақытқа бөленіп тұрып, мейірімді Фатиманы сағына еске алатын. А.См. ~ Түгел аяулы Ақсәніне жар болып, бүкіл өмірінде бауырына басып, бақытқа бөленген талайлы шалға қызыға да, қызғана көз жіберді. Ү.Жлк.

БАҚЫТҚА БӨЛЕДІ (БӨЛЕНДІ) Read More

БАҚЫТ ҚҰШАҒЫНДА

Ерекше қуанышты көңіл-күйдің жетегінде; шаттыққа бөленген сәт. ~ Ендігі сәтте саябақтағы би алаңы ма, театрдың сәулетті залы ма, әйтеуір талшыбықтай майысқан бойжеткен бақыт құшағында тербеліп жүрер еді. Т.Сәук. ~ Адамдар бақыт құшағында жүрген бейбіт заман. Күні кеше алапат соғыс болмағандай, адамдар аш-жалаңаш жүрмегендей, мамыражай, дүн-дүние дін-аман. Ш.Мұр.

БАҚЫТ ҚҰШАҒЫНДА Read More

БАҚЫТ ҚҰСЫ

Адамға бақыт әкеледі делінетін мифологиялық образ. ~ Неге көңіл көзіме құм үйілген, Рухым қайда ел сеніп, жұрт сүйінген? Бақыт құсын маңыма жолата ма, Құдірет күш басыма бұлт үйірген. Р.Нияз. ~ Алақанына қонғалы тұрған бақыт құсы, мiне пыр етiп көзiнен бұл-бұл ұшты. Бұл қысастығын өлсе кешiре ме! Т.Сәу. ~ Асамен бірге бастан бақыт құсы да қосыла ұшқандай. Екі көзі сынған таяқтың қолда қалған тұқылында. Х.Ес. ~ Қамшының сабындай қысқа ғұмырын құлқын қамымен өткізеді. Бақыт дегенді нәпсінің құлы болып ләззат қуу деп біледі. Бірақ, ләззат — тұзды су. Ішкен сайын шөлдетеді. Бақыт құсы ұстатпайды. С.Елу.

БАҚЫТ ҚҰСЫ Read More

БАҚЫТ ҚОНДЫ

Жолы болып, тағдыры оңалды. ~ Түбінде халдеріне қарасармын, Қарасар мұрша тапсам бақыт қонып. Әйтеуір, олар суға кеткен кісі, Соңынан етейін бе менде “шолп”! С.Тор. ~ Ақын деген атым шығады. Тіпті даңқым да күллі Қазақстанға жайылуы мүмкін. Бәлі, мынау — тіпті сарқылмас қазына ғой! Уа, жасаған! Маған да бақыт қонайын дегені ме? Б.Тоғ.

БАҚЫТ ҚОНДЫ Read More