БІР АТАДАН ТАРАҒАН

Шыққан тегі, қаны бір. ~ Мен бастан бандит емеспін. Өйткені тап күресі дегендеріңізге де мен еліге қоймадым. Ал шынымен колхоздастырудан мен үлкен үміт күткенмін. Бірақ оным желге кетті. Мен бір атадан тараған он үйден жалғыз қалдым. Бәрі аштан қырылды. Тігерге тұяғын қоймай, бар малын тартып алдыңыздар. Б.Қыд. ~ Қазақтың айтпайтыны жоқ. Қазақ айтты екен деп жүрісімнен жаңыла алмаймын, шырағым. Ал аталастыққа келсек, бәріміз бір атадан тарағанмен, оның әулеті шынжыр балақ, шұбар төс болды, менің әулетім кисе киімге, ішсе тамаққа жарымаған. Н.Дәу.

БІР АТАДАН ТАРАҒАН Read More

БІР АСҚАНҒА БІР ТОСҚАН

Асып-тасып, менменсіп кеткен адамның қалай да бір жолы кесіледі. ~ Бір асқанға, бір тосқан бар– ақ деген, Талайдың қисық деуші ем құрған тезін. Шіркін– ай мұндай жүйрік туармысың, Сөйлейсің алтындай ғып сөздің жезін. Біржан сал. ~ Соған Алдар көсе иланады да, атынан түсіп, қатынға береді. Қатын атқа мініп, бесікті алдына алып, суға түсіп кетеді. Судың ортасына барған соң бесікті суға тастап жіберіп тұрып айтады: – Бір асқанға бір тосқан осы деген, бәлем, әлі жас екенсің, мұрт-сақалың шыққанда мені алдарсың, – деп, жүре беріпті. ҚЕ. «Алдар Көсе».

БІР АСҚАНҒА БІР ТОСҚАН Read More

БІР АРНАҒА САЯДЫ

Мәні, мағынасы бір. * Жаңағылардың аузынан соның иісі аңқып отыр. «Дін қарындастық, кәпірге қастық» деген талай үгіт, өсиет бір арнаға саяды. М.Әу. * Әйтеуір, бәрінің де тұспалы бір-бірінен онша алшақ емес, бәрі де бір арнаға саятын сықылды… С.Жүн. * Жаңағы халфелермен кезігу тұсынан ширығып сөйлеген Абай, Әбіш үшін де бірталай жайдың түйінін шешіпті. Оның жеке-жеке байқап жүрген бір жөндері енді кеп бір арнаға сая бастады. М.Әу. * Тоғыз пернедей тоғыз тараптан үндесіп, үйлесіп келіп бір арнаға саятын, тілсіз табыстыратын туыстық әкел! С.Смат.

БІР АРНАҒА САЯДЫ Read More

БІР АЛУАН

а) Ерекше, бөлек. ~ Бұл сауық көрінісін салдар әр қашан көркем киімдермен, не ешкімге белгісіз бір алуан киімдермен, ат тұрманын алтын күміспен, топтаған моншақ, мыспен таусылмайтын сұлу өрнекті әдемі жібектер мен елді толықсытып жүретін. Бұлар әсіресе Бәйтен салда, Ниязда, Сегіз серіде, Біржанда орасан көп. Ә.Мар. ~ Үй іші Сандықбайды мазақ етіп күле бастап еді… Базар өзі бүл тұста күлген жоқ. Бір алуан өмір қиялын ойлауда екен: — Жасым отыз беске келгенше кісі есігінде жалшы боп, қыз айтқызып, қалың төлеп ала алмай, жар қызығын, бала қызығын да кеш көріп ем… М.Әу.
ә) Біршама. ~ Көршілес колхоздар, фермалар, Базарға көңілдес ағайын, жақындар бір алуан. Өзгеше топ-топ болып аудан қызметкерлері, мектеп жұртшылығы, барлық аудан активі келіп жатыр. М.Әу.

БІР АЛУАН Read More

БІР АЙТҚАНЫҢДЫ ҚАҒЫП АЛАДЫ

Ұғымпаз, елгезек; айтаныңды екі етпейді. ~ Шәріпқалидың шынында зейінді екені де рас. Бір айтқаныңды қағып алады да, ұмытпайды да. Әлгі айтқандарының бірі Надежда Петровнадан, бірі Сережа екеумізден естігендері. Ә.Сәр.

БІР АЙТҚАНЫҢДЫ ҚАҒЫП АЛАДЫ Read More

БІР АЙТҚАНЫН МЫҢ (ЖҮЗ) АЙТТЫ

Мылжыңдап кетті, аузы көпіріп, көп сөйледі. ~ Ей, сорлы-ай, сен де бір айтқаныңды мың айтып мылжыңдап қоймайды екенсің! — деді. Бұл сөздерді Гүлсім де талай айтқан, Кәкіштің де құлағы жауыр болып, еті өліп кетсе керек-ті… Ә.Тар. ~ Немене, соншама түк көрмегендей қайта-қайта өзеурей бересің. Сүтемгенмен құда болғанға құдаймен құда болғандай. Бір айтқаныңды бүгін жүз айттың ғой. С.Жүн.

БІР АЙТҚАНЫН МЫҢ (ЖҮЗ) АЙТТЫ Read More

БІР АЙТҚАНДЫ ЕКІ ІСТЕДІ

Бастаған ісін бірден бітірмей, орта жолдан қалдырып кетті. ~ Өмірінде әскерде болмаған басшының айналасындағы адамдарды нақ осылай, шұғыл нақтылы іске үйретіп алғанына қайран қаласыз. Төкең бір айтқанды екі істегенге, тиянақсыз бос жүріске төзе алмайды екен. Б.Тоғ.

БІР АЙТҚАНДЫ ЕКІ ІСТЕДІ Read More

БІР АЙНАЛУҒА КЕЛМЕСТЕН (КЕЛМЕЙ)

Әне-міне дегенше; сөйткенше болмай, көп уақыт өтпей-ақ. ~ Ескі дұшпаны, сырқынды бандымен шаппа-шап алыса түсті. Бірақ бір айналуға келместен-ақ жау бұраң етіп Бекболдың астына барып бұрқ ете түсті. Бекбол өзі әлі оншалық жыға қоярлық қимылды істемеген сияқты еді. М.Әу. ~ Бір рет қоярда қоймай сені де сүйрелеп ортаға алып шығып еді, бірақ бір айналуға келмей «ой… ой, аяғымды бастың»– деп, сені итеріп жіберді де, Қозы Қарынның құшағына қайта кірді. Ә.Нұрп. ~ Ауылда асық ойнап, жалаң аяқ шапқылап жүргені, интернатта оқығаны күні кеше сияқты. Енді содан бір айналуға келмей мінекей майданға кетіп барады. Т.Ахт.

БІР АЙНАЛУҒА КЕЛМЕСТЕН (КЕЛМЕЙ) Read More

БІР АЙНАЛДЫРСА (АЙНАЛДЫРҒАНДЫ) ШЫР АЙНАЛДЫРАДЫ

Бір жолы болмаған адамның бейнеті көп. ~ Оның үстіне, Өрік Пейілжаннан екі қабат екенін білген. Қырсық бір айналдырса, шыр айналдырады. Мұндайда бақытсыздықтың ұшы – қиыры болмайды. І.Ес. ~ Әбиболла бұған көнді. Көнбеске шарасы да жоқ. ГПУ бір айналдырса, шыр айналдырады, айтқанын орындамасаң, өзінді «бандының құйыршығы» деп айдатып жіберуден тайынбас… Б.Тоғ. ~ Бірыңғай қасірет боп кетсе ғана: «Ойпыр– ай, жамандық та егіз бе еді. Бір айналдырғанды, шыр айналдырды– ау. Сорлының жақында шешесі дүние салған, енді бауыр еті ағасы опат болды»,— дертұғын. М.Сүн.

БІР АЙНАЛДЫРСА (АЙНАЛДЫРҒАНДЫ) ШЫР АЙНАЛДЫРАДЫ Read More