БІР ҚАЛЫП

Біркелкі, үйреншікті, дағдылы. ~ Жас өмірін көп уақыт қалада өткізіп, европа мәдениетінің дәмін татқан Жаяу Мұса кейде елегізіп, ауылдағы бір қалып өмірмен отыра алмайды. Ә.Марғ. ~ Көкем «сізден» «сенге» көшетіндей ишара танытпайды. Және сыңғырлаған дауысы қандай құлаққа жағымды. Бір қалып, өзгермейді. Қ.Жиен. ~ Қоңырау қара шоғыр қаптап жайыла жылжыған отардың жүрегі тәрізді. Бір қалып баяу сыңғырлайды. С.Ел.

БІР ҚАЛЫП Read More

БІР ҚАҚПАЙ

Азын-аулақ ділмарлық, шешендік, тіл өткірлігі. ~ Ол рас енді. Бір қақпайым бар, балам. Пайдасынан басқа зиянын көргем жоқ тіл білгеннің. С.См. ~ Өзінің домбыраға қосылып, бебеулеп тұрған бір сыдырғы даусы, жанынан өлең шығаратын бір қақпай ақындығы да бар екен. Қ.Жұм. ~ Жарқынбек алғашқы күдігіне өзі қысылғандай кейіп танытты. Алдындағы шопанның бір қақпай әдемі қалжыңы да бар, ә! Бәсе, кірген бетте-ақ өзіне-өзі сенімді, өз бағасын білетін адамның сыңайын танытып еді-ау. К.Қаз.

БІР ҚАҚПАЙ Read More

БІР ҚАЙНАУЫ ЖЕТПЕГЕН (КЕМ)

Дамуы, өсуі, дайындығы жетіспеген д.м. ~ Бұл әлі бір қайнауы жетпеген ел! — деді Сейтен өзіне-өзі. Ғ.Мүс. * Сорокин балаң жігіттің өзіне қойған талабын іштей құптап отыра, егіс жайындағы әрекетінің асығыстау, әлі де болса бір қайнауы кем екенін ескеріп, ақылын оның алдына салды. З.Шаш.

БІР ҚАЙНАУЫ ЖЕТПЕГЕН (КЕМ) Read More

БІР ҚАЗАНҒА ҚАРАТТЫ

Елді ырзығынан айырды, бар меншігін тартып алып, колхоз қылды; ортақ қазанға телміртті.~ Қызылдар бар байлығымызды тартып алды. Колхоз құрды. Дінімізді бүлдірді. Елді бір қазанға қаратты. Халық аштан өліп жатыр. Т.Рыск.

БІР ҚАЗАНҒА ҚАРАТТЫ Read More

БІР КҮНДІК

Әне-міне дегенше өтіп кететін қысқа (мерзім). ~ Бізді қойшы, тоңсақ бір күндік, күні ертең жылы да жайлы пәтерге қойып кетеміз…— Алматыдан арнайы келген тілші басымен «Пәтер жалдап, кісі есігінде тұрып жатырмыз»—деуге дәті бармады. М.Қаб. ~ Оның үстіне, інім, әр қайсысымыз өз намысымызды ойлап, бір күндік жағдаймен өмір сүрсек, онда коммунизм үшін күресімізде не мағына қалмақ. Б.Қыд.

БІР КҮНДІК Read More

БІР КҮНГІДЕЙ БОЛМАЙДЫ (БОЛМАДЫ)

Әне-міне дегенше өте шығады. * Көрші әйелдер сампылдап жүр. – Балаң келіп көзайым болдың ба, байғұс! – Орнында бар оңалар. Көрген қорлығың бір күнгідей болмайды, енді. Қ.Ысқ. * Елді соғыс жүдетіп кетті. Сенің атаң да той жасар деймісің. Отбасы боп қана шүңкілдесіп аттандыратын шығар. Ой, дүние — ай, ел есін жиса бәрі бір күнгідей болмайды ғой… Н.Сер. * Баяғының бәрі бір күнгідей болмай өте шығыпты. Ү.Жлк. * Осылардың бәрі де бір күнгідей болмай алмасып келген қыс пен жаздай тез өте шығыпты. С.Ом. * Ер жігіттің қолынан не келмейді. Тәңір жазса, бір күндегідей болмас. Әуелі құдай, екінші мен куә! — деді. М.Дәул. * Суыққа ұшып, үсікке шалынғандар да кездесті. Енді не керек, соның бәрі бір күнгідей болмай ұмыт болды. С.Жүн.

БІР КҮНГІДЕЙ БОЛМАЙДЫ (БОЛМАДЫ) Read More

БІР КҮН ШИ, БІР КҮН ТУЫРЛЫҚ ЖАСЫРАДЫ

Қандай да болсын өтіріктің құйрығы бір-ақ тұтам, шындық бүгін болмаса, ертең ашылады дегенге саяды.. ~ Сайлау өткенше қоя тұрсаң қайтеді? — деді. Еркімбек: — Бұл не дегеніңіз? Мұны Жәмила жеңгей мен Шешенбайдан басқа ешкімге білдірмесек сайлауға шейін «бір күн ши, бір күн туырлық жасырады» деген сияқты болмаймыз ба? Сайлау өтісімен құдалықты да бастармыз. Шәк. ~ Ойбой, қарғам-ай, бір күн ши, бір күн туырдық жасырады, одан кейін не жасырады, сен намыстанғаныңмен хаюанға намыс жүре ме. Б.Жұм.

БІР КҮН ШИ, БІР КҮН ТУЫРЛЫҚ ЖАСЫРАДЫ Read More

БІР КҮН КҮЛІК, БІР КҮН БҮЛІК

Мінез-құлқы тұрақсыз, бірде олай, бірде бұлай. ~ Бөкенбай бұндай сөзді бұрын айтпай, кейінірек айтпай, бүгін неге айтып отыр? Әлде бір күні күлік, бір күні бүлік болып отыратын қазақ арасында тағы да бір шатақ шыққаны ма… Б.Мом.

БІР КҮН КҮЛІК, БІР КҮН БҮЛІК Read More

БІР КӨШЕГЕ СЫЙМАЙДЫ

Тым көп, сеңдей соғылысады.~ Керей Қожаберген жыраудың Абылайға айтқаны – Абылай! Сен мен көргенде Тұрымтайдай ұл едің, Түркістанда жүр едің, Әбілмәмбет ағаңа Қызметкер болған ұл едің, Үйсін, Төле билердің Түйесін баққан құл едің. Сен жиырмаға келгенде Ақсұңқардай түледің, Алыстан тоят тіледің. Ақтан болды күніңіз, Арсы менен күрсіге Дау таласты үніңіз, Енді сенің бұл күнде, Бір көшеге сыймайды Азаткер де құлыңыз. А.Байт.

БІР КӨШЕГЕ СЫЙМАЙДЫ Read More