БІР БІЛЕМ

Алақандай, қайрақ тастың көлеміндей ғана. ~ Бір білем қазы, қақталған тауық, кәріс салатының екі-үш түрі, тұздалған саңырауқұлақ, минералды су, шырын… шағын дастархан аузы-мұрнынан шықты. Т.Сәу. ~ Бір қалта дәрі- дәрмегі бар, тандырға жапқан торт таба нан мен бір білем колбасаның шетінен де тістемепті. Қ.Ысқ.

БІР БІЛЕМ Read More

БІР БІЛЕК

Білектей. ~ Ақбөкені ауып, арқары іргедегі полигон уынан арам өлген түлей түз, тарғыл тауда неғылған аңшылық?! Ақыры, сілелері қатып, азықтары түгесіліп, соңғы бөтелке, бір білек колбасамен ауылға тақай кеп, Сасықкөлдің тұсына ат шалдырған. С.Сағ.

БІР БІЛЕК Read More

БІР БИЕДЕН АЛА ДА, ҚҰЛА ДА ТУАДЫ

Әр адамның өзіндік ерекшелігі болады, бес саусақ бірдей емес д.м. мәтел. ~ Ал Жәнәділде бұл жігердің бірі де жоқ. Бір биеден ала да, құла да туады деген міне осы. Аға сұлтан екі баласын да жек көреді. Өз қолымен ажалға айдап салуға бар, бірақ төркіндері мықты, адуынды әйелдерінен ғана именіп жүр… І.Ес. * Зейнел– Нәби қиялданып кетті. Бес саусақ бірдей емес. Бір биеден ала да, құла да туады. Мынау Назарқұл ағасы Ноғайқұлдың көлеңкесінде күн көріп жүр. Сөйте тұра оны жалпақ жұрт сыйлайды. «Мата даңқымен бөз етеді» деген осы. Т.Әл.

БІР БИЕДЕН АЛА ДА, ҚҰЛА ДА ТУАДЫ Read More

БІР БИДАЙДЫ ЖАРЫП ЖЕДІ

Бір-бірінен ештеңе аямады, барын бөлісті. * Ойлап қараса, балалар үйінде Елтай жетімдіктің тақсіретін тарта қоймапты. Бәрі де бір бидайды жарып жеген, ортақ одеял жамылған көген көздер еді. М.Қаб. * Бір бидайды жарып жейтін тату-тәтті тұрмыстың табалдырығы биік, тым биік-к — соны ұқ. Кеңсенің некесіне тіркелдің, ал өмірдің некесінен әлі өтпегенсіңдер — осыны түсін, Елтай қарағым. М.Қаб.

БІР БИДАЙДЫ ЖАРЫП ЖЕДІ Read More

БІР БӘЛЕГЕ ҰРЫНДЫ

Өзі барып әлдебір қауіпке, кесірге басын сұқты. ~ Мырзабектен басталған әңгімені жорға Жұмабекке тіреп, сенің жаңағы сұрағыңнан сырт айнала бергенімді айтам да… Иә, Жәмеш пен Мырзабек аңға барған сол күні олардың бір бәлеге ұрынып қайтқанын өзім де сезгенмін. Д.Әш. ~ Байбақ әзілге мән берген жоқ. ─ Қайдағы бір жыным ұстап, бір бәлеге ұрынар кезде үстуші еді, – деді тағы да кіржиіп. Т.Әбд. ~ Осыны жан дүниесiмен түсiнгендiктен, қылышынан қан тамған қызыл идеологияға дауыс көтермек түгiлi тiктеп қарауға жүрек дауаламайтын тұста бауырларының мына көзсiз батырлығына арқасы шымырлады. «Әй, бiр бәлеге ұрынып кетпесе…» деп, iштей қобалжыды. Ә.Ыб.

БІР БӘЛЕГЕ ҰРЫНДЫ Read More

БІР БЕТПЕН (КЕТТІ)

Алған бетінен қайтпай, сол бойында. ~ Бүгін Әлидің келіп жетуі тергеудің бетін бұрарлық басқаша ықпал әкелген. Дау аяғы бастық алдында бастапқы қалыбмен әбігертіп, бұрылып кетуге де ықтимал. Олай болса, сұрақшының да бір бетпен кете беруіне жол даңғыл емес. Ж.Ахм. ~ Қайтпас жағына беттеп кеткен сертшіл кеуде көмейінде қылғынтқан ащы түйіншекті зорлықпен жұтып, бір бетпен ұзаққа әкете беретін. Ж.Ахм.

БІР БЕТПЕН (КЕТТІ) Read More

БІР БЕТКЕЙ

А) Айтқанынан қайтпайтын, икемге көнбейтін, тура мінезді. ~ Қандай орын беруді ревкомге тапсырыпты. Ревкомдегі — Балташ. Кім біледі. Балташ кедейшіл, бір беткей жігіт. Мұқашты Сартауға болыс қылып жібере ме? Ж.Айм. ~ Бұрын Төлеген Балташты: «Икемге көнбейтін, бір беткей, қазақ жайын білмейді»…— деп ішінен ұнатпаушы еді. Ж.Айм. * Бірақ өзге көп жайды екеуі де ірікпей, бүкпей ашық сөйлессе де жаңағы сұмдықты, жарылмаған уыздай, сорлы шерлі баласына айтуға, бір беткей Қодардың батылы да бармас еді. М.Әу. * Жас кезінде көп қиянатты өзінін мінезі арқылы көрген. Қайсар десе қайсар, өз айтқаны болмаса, жұрттың дегеніне көнбейтін бір беткей аңғал. І.Ес. * Мұның бір беткей мінезі бар, сосын өзгелердей бойкүйез емес, іске жан салып кіріседі ғой, – деп ашық құптап, қуанып жүрді. Т.Әбдік. * Елтайдың пайымынша, еңбек адамдары бір беткей. Жұмысқа кіріссе, тас-талқанын шығарады. М.Қаб.

Ә) Біркелкі созылған, бір-біріне ұқсас, үйреншікті. * Әлгіндей өлеңдері болмаса, әннің ырғағына да жетік емес, жолсыз жерде жүрген арбадай, текіректетіп, бір беткей қылып соғып отыр. Ж.Айм. * Бата қылған, «Қайырлы болсын» айтқан ағайынның аяғы сиреген соң, үйге ие табылған соң, ақсақал бір беткей шаруа жұмысына кірісті. Ж.Айм. * Шалғынды бір беткейде, самарқау жел сусылдап есе түскенде, мұрын жарғандай боп, жас бүлдірген иісі аңқиды. М.Әу. * Осы жонмен қатар-қатар, бір беткей созылып жатқан үш жотаны көрдік қой әлгінде?.. Үшеуі үш ауылға қыстау бола алады. Аралары шақырымға толмайды. Өзің бөліп бере бер. Ғ.Мүс. * Тамырекең Елеместі ертіп шығып, су ормайтын, тасқын, көшкін жүрмейтін бір беткейден тесіп шыққан иендегі бастаудың көзін ойып түсіреді де, қырық жамбыны көміп тастап кете барады. Ғ.Біл.

БІР БЕТКЕЙ Read More

БІР БЕТ

Бір айтқанынан қайтпайтын, ымыраға келмейтін; сыңар жақ, өзге жағдаймен санаспайтын адам туралы. * Қартқожа біртоға, бір бет жігіт — сертінен қайтып көрген емес. Ж.Айм. * Қорлық-зорлық көрген Нұралы елінің қарғысына ұшырап ұрпақсыз қалдым деп біржола сеніп болған. Бір бет ер кеуде адам содан кейін намазға мойындады. Ғ.Мүс. * Ошақбай бір бет, қаныпезер жаман адам. Өлуге бар, ал бастықтың бұйрығын орындамауға жоқ. Б.Соқп. * Ақылды, әрі бір бет жамағатының бұл сырын білетін Бақтыбай мұндайда әңгімені көп көпіртпей қысқарта қоюға әккіленген. С.Жүн. * » … күзгі науқан басылғанша бір отар қойды үй-ішіңізбен дөңгелете тұрсаңыз болмай ма?» — дегеніне де көнбей, табиғатынан адуын, бір беттігіне бағып отырып алатын. А.Сейдім.

БІР БЕТ Read More

БІР БЕС КҮН

Көзді ашып-жұмғанша өтіп кететін аз ғана мерзім, адамның ғұмыры. ~ Алды үміт, арты өкініш алдамшы өмір, Желігін жерге тықпас кісің бар ма?! Дәмі қайтпас, бұзылмас тәтті бар ма? Бір бес күннің орны жоқ аптығарға. Қай қызығы татиды қу өмірдің Татуды араз, жақынды жат қыларға? Абай. ~ Ешбір қызық, желік дегенге сәл бой жазып беріле алмаймын. Ар жағымда, бір бес күнде мені жұтқалы не бір зындан, не бір меңіреу дүние тұрған сияқты болады. Жылан арбаған торғайдай қанат кағып тұрып, сол азынаған зынданның қараңғы аузына құлап түсетіндеймін. Б.Тоғ.

БІР БЕС КҮН Read More

БІР БЕЙІЛДІ

Ниеттес, ынтымағы бір. ~ Бай сейілді, Бір бейілді Елде жақсы қалмады. Елдегі еркек, Босқа селтек Қағып елін қармады. Абай.

БІР БЕЙІЛДІ Read More